ثبت «فرش بلوچستان» به نام «بلوچی خراسان»؛ ادامه تاراج میراث فرهنگی بلوچستان

برمش/ ثبت ملی فرش بلوچستان با عنوان «بلوچی خراسان» تنها یک مسئله مربوط به صنایع دستی نیست؛ این رویداد نمادی از روندی است که سال‌هاست بخش‌هایی از فرهنگ، هنر و هویت بلوچ را تهدید می‌کند. فرشی که در بازارهای داخلی و بین‌المللی با نام «فرش بلوچستان» شناخته می‌شود و ریشه در تاریخ، سنت و هنر مردم بلوچستان دارد، امروز با عنوانی دیگر ثبت می‌شود؛ اتفاقی که برای بسیاری از فعالان فرهنگی بلوچ یادآور روند تدریجی کمرنگ‌سازی هویت این ملت است.

این نخستین بار نیست که عناصر فرهنگی بلوچ در معرض مصادره یا بازتعریف قرار می‌گیرند. از سوزندوزی زنان بلوچ گرفته تا موسیقی، پوشاک سنتی و دیگر جلوه‌های فرهنگ بلوچستان، بارها شاهد بوده‌ایم که افراد، شرکت‌ها و حتی نهادهای خارج از بلوچستان از این میراث فرهنگی بهره‌برداری اقتصادی کرده‌اند، در حالی که صاحبان اصلی این هنرها همچنان با فقر، محرومیت و نبود حمایت‌های لازم دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

امروز بسیاری از بلاگرها، فروشگاه‌های اینترنتی و فعالان حوزه مد و صنایع دستی از شهرت سوزندوزی زنان بلوچ، فرش بلوچستان و دیگر آثار هنری این سرزمین درآمدهای قابل توجهی کسب می‌کنند، اما زنان هنرمند بلوچ که نسل‌ها حافظ این هنرها بوده‌اند، اغلب از ابتدایی‌ترین حمایت‌های اقتصادی، بیمه‌ای و اجتماعی محروم هستند. این شکاف عمیق میان ارزش اقتصادی آثار و وضعیت زندگی تولیدکنندگان واقعی آن، نتیجه سال‌ها بی‌توجهی و نبود سیاست‌گذاری مؤثر برای حمایت از میراث فرهنگی بلوچستان است.

بخشی از این وضعیت را می‌توان در ساختار مدیریتی متمرکز جست‌وجو کرد؛ جایی که مدیران و مسئولان محلی عمدتاً از سوی مرکز تعیین می‌شوند و ناگزیر اولویت خود را با سیاست‌ها و خواسته‌های مرکز هماهنگ می‌کنند. در چنین شرایطی، حتی مسئولانی که خود بلوچ هستند نیز کمتر امکان یا انگیزه‌ای برای دفاع جدی از هویت فرهنگی و تاریخی بلوچستان پیدا می‌کنند و حفاظت از میراث بومی در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرد.

ادامه این روند می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد. اگر ثبت، مستندسازی، حمایت و معرفی آثار فرهنگی بلوچ با هویت واقعی آنها صورت نگیرد، این خطر وجود دارد که در آینده بخش‌های بیشتری از این میراث یا از میان بروند یا با نام‌ها و عناوین دیگر به ثبت برسند. آنچه امروز درباره فرش بلوچ رخ داده، برای بسیاری از فعالان فرهنگی هشداری است درباره سرنوشت دیگر عناصر هویت بلوچ؛ هویتی که حفظ آن نیازمند توجه، حمایت و مسئولیت‌پذیری نهادهای مرتبط و مشارکت فعال جامعه بلوچ است.

#برمش_صدای_زنان_بلوچستان

Bramsh-Balochistan woman’s voice

تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:

وبسایت برمش :
www.Bramsh.org
Instagram:
https://www.instagram.com/bramsh_org
Telegram:
https://t.me/bramshbalochistan