شرق بلوچستان

  • قتل‌های ناموسی در بلوچستان؛ جنایت، قبیله، قدرت

    قتل‌های ناموسی در بلوچستان؛ جنایت، قبیله، قدرت

    ✍️سانیا میربلوچ

    برمش/ در شرق بلوچستان، قتل یک زوج جوان به بهانه «ناموس» با فریب و دعوت به پذیرش ازدواج، سپس کشاندن آنها به بیابان و تیرباران، نشان می‌دهد که خشونت علیه زنان و عشق، همچنان به مثابه ابزار کنترلی ساختار قبیله‌ای استفاده می‌شود. این قتل تنها یک حادثه نیست؛ یک پالس هشدار است از یک سیستم ارزش‌گذاری که خون و غیرت را مهم‌تر از جان انسان می‌داند.

    بلوچستان در دهه‌های اخیر صحنه نابرابری‌های سیستماتیک، فقر گسترده، بازداشت‌های فراقانونی و ناپدیدسازی‌های قهری توسط رژیم های ایران و پاکستان بوده است. اما قدرت محلی نیز در بسیاری از مناطق به‌دست سرداران و شیوخ قبیله‌ای است که بقای خود را در کنترل زنان، روابط عاشقانه و حفظ سنت‌های سرکوبگر می‌بینند.

    قتل‌های ناموسی، قدرت قبیله را تثبیت می‌کند، چون پیام می‌دهد که هیچ عاشقی حق انتخاب ندارد و زنان فقط در چارچوب قبیله و تصمیم مردان حق حیات دارند.

    امروز جنبش‌های ضدتبعیض بلوچ تحت رهبری فعالانی چون دکتر مهرنگ علیه ناپدیدسازی قهری و تبعیض دولتی فعالیت می‌کنند. اما اگر این جامعه همزمان در برابر قتل زنان و عاشقان سکوت کند، این مبارزه ناقص و متناقض خواهد ماند.

    چگونه می‌توان از آزادی بلوچ سخن گفت، وقتی زنان بلوچ در خانه و طایفه در ترس از کشته شدن به جرم دوست داشتن زندگی می‌کنند؟
    چگونه می‌توان از عدالت برای ناپدیدشدگان قهری سخن گفت وقتی سکوت در برابر قتل دختران و پسران عاشق، به نام غیرت، ادامه دارد؟

    زنان بلوچ در حال حاضر در بدترین وضعیت تاریخی خود از نظر حق تحصیل، حق انتخاب همسر و حق مشارکت اجتماعی قرار دارند. آمارهای محلی و گزارش‌های دیده‌بان حقوق بشر نشان می‌دهد:

    دختران در بلوچستان بالاترین نرخ ترک تحصیل را دارند.

    ازدواج اجباری و قتل‌های ناموسی در این منطقه شایع است.

    زنان فعال بلوچ در خطر بازداشت، شکنجه و ترور هستند.

    جنبش زن زندگی آزادی در بلوچستان شرقی، به دلیل پیوند با مبارزات ضددولتی، با سرکوب سنگین مواجه شده است.

    ادبیات شفاهی بلوچ پر از داستان‌های عاشقانه مانند «هانی و شیمرید» است؛ داستان‌هایی که در آنها زن و مرد برای عشق و وفاداری می‌جنگند، حتی در برابر قدرت قبیله. این میراث امروز در تضاد کامل با سنت‌های خونین قتل به نام ناموس قرار دارد. آثار بجامانده و کشف شده در تمدن مهرگره نشان از قداست زنان و مادران که به مانند الهه تقدس داشته و پرستیده می شدند.

    قتل‌های ناموسی دشمنی با ادبیات و هویت واقعی بلوچ است، نه حفاظت از آن. قبیله‌ای که امروز زنان و جوانان عاشق را به گلوله می‌بندد، همان قبیله‌ای است که فردا آرمان آزادی را هم خواهد کشت.

    ترس و خودسانسوری نسل جوان: ترس از کشته شدن به دلیل عشق، امید به آینده را از بین می‌برد.

    تقویت کنترل قبیله: مردسالاری قبیله‌ای مشروعیت بیشتری می‌گیرد.

    دوقطبی جامعه: نسل جوانی که در شبکه‌های اجتماعی خواستار آزادی است، با ساختاری مواجه می‌شود که با گلوله پاسخ می‌دهد.

    ضربه به جنبش ضدتبعیض: جامعه‌ای که در درون خود آزاد نیست، در برابر تبعیض بیرونی نیز ناتوان می‌ماند.

    ✅ جرئت به‌هم‌زدن سنت‌های پوسیده: فعالان بلوچ باید قتل‌های ناموسی را مانند ربایش‌ها و ناپدیدسازی‌های قهری یک مسئله مرکزی بدانند.

    ✅ آگاهی‌بخشی و مستندسازی: رسانه‌های بلوچ باید نام قربانیان و جزئیات این جنایات را منتشر کنند تا سکوت قبیله شکسته شود.

    ✅ پیوستن فعالانه زنان به مبارزه: جنبش ضدتبعیض بدون محوریت زنان ناقص است.

    ✅ حمایت از عاشقانه‌های نسل جدید: نسل جوان حق دارد عاشق شود، زندگی کند و انتخاب کند؛ اگر این حق را ندهیم، آینده بلوچ نیز کشته خواهد شد.

    قتل‌های ناموسی در بلوچستان، قتل جامعه و امید است.
    جامعه بلوچ نمی‌تواند به سمت آزادی و عدالت حرکت کند اگر هنوز زنان و مردان جوانش به جرم عشق ورزیدن در بیابان کشته می‌شوند.
    این قتل‌ها باید محور اعتراضات و گفت‌وگوها قرار بگیرند، زیرا عدالت بیرونی بدون آزادی درونی، تنها یک شعار خواهد بود.

    #برمش_صدای_زنان_بلوچستان

    Bramsh-Balochistan woman’s voice

    تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:

    وبسایت برمش :
    www.Bramsh.org
    Instagram:
    https://www.instagram.com/bramsh_org
    Telegram:
    https://t.me/bramshbalochistan

  • سه‌پاره‌ی خاموشی و فریاد: تحلیل تطبیقی وضعیت کنشگری زنان بلوچ در سه جغرافیای بلوچستان

    سه‌پاره‌ی خاموشی و فریاد: تحلیل تطبیقی وضعیت کنشگری زنان بلوچ در سه جغرافیای بلوچستان

    از مهرنگ تا سکوت روزمره؛ چرا برخی می‌خروشند و برخی خاموش می‌مانند؟
    ✍️ سانیا میر بلوچ

    برمش/ بلوچستان، سرزمینی گسترده اما پاره‌پاره‌شده است؛ بخشی در شرق پاکستان، بخشی در غرب ایران، و بخشی در افغانستان. زنان بلوچ نیز، همچون جغرافیایشان، در وضعیت‌های متفاوت اما هم‌ریشه‌ای از تبعیض، حاشیه‌نشینی، و نادیده‌انگاری زیست می‌کنند.

    اما در میان این شباهت‌ها، تفاوت‌هایی معنادار به چشم می‌خورد:
    در شرق بلوچستان، زنانی چون مهرنگ بلوچ، کریمه بلوچ و بی‌بی گل بیبو، در صف مقدم مقاومت‌اند؛ حتی با بهای زندان یا ترور.
    در شمال بلوچستان، زنان در حاشیه‌ی خاموشی‌اند؛ درگیر بقا، اما بی‌صدای جمعی.
    در غرب بلوچستان (ایران)، زنان تحصیل‌کرده غالباً محافظه‌کارند، و زنان بی‌سواد خاموش‌تر از همیشه.

    این مقاله تلاش دارد با نگاهی تطبیقی، عوامل این تفاوت‌ها را واکاوی کرده و دلایل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سکوت یا فریاد زنان بلوچ را تحلیل کند.

    ۱. ساختار سیاسی: فضا یا فشار
    ساختار سیاسی هر منطقه، نخستین و تعیین‌کننده‌ترین عامل در امکان یا امتناع کنشگری زنان است.

    شرق بلوچستان (پاکستان):
    گرچه نظام سیاسی پاکستان در کل با بحران حقوق بشر روبه‌روست، اما فضای نسبی برای اعتراض، فعالیت حزبی و حضور رسانه‌ای وجود دارد. فعالان زن بلوچ در پاکستان، حتی در شرایط سخت، می‌توانند صدایشان را بلند کنند، گرچه گاه با تهدید، بازداشت یا حتی ترور (نمونه بارز: کریمه بلوچ).
    نتیجه: فضا برای کنش هست، گرچه خطرناک است.

    شمال بلوچستان (افغانستان):
    این منطقه از مرکز فعالیت سیاسی بلوچ‌ها فاصله دارد. سیاست در اینجا کمتر تقابلی و بیشتر پراکنده است.
    زنان این منطقه نه از حمایت ساختار سیاسی برخوردارند، نه از مشارکت در ساختار مقاومت.
    نتیجه: کم‌تحرکی سیاسی، نه به‌خاطر ترس بلکه به‌خاطر نبود فرصت یا تمرکز.

    غرب بلوچستان (ایران):
    ساختار امنیتی ایران به‌ویژه در مناطق بلوچ و سنی نشین بسیار سخت‌گیرانه است. زنان بلوچ، اگر فعالیتی مدنی، رسانه‌ای یا سیاسی انجام دهند، به‌شدت تحت نظر و تهدید قرار می‌گیرند.
    نتیجه: ترس ساختاری از سرکوب، سد اصلی کنشگری زن است.

    ۲. عرف، سنت و دین: فرهنگ ناظر یا قفل؟
    فرهنگ و عرف هر منطقه، می‌تواند یا نقش ناظر حمایتی داشته باشد یا در نقش قفلی سنگین عمل کند.

    شرق:
    در شرق بلوچستان، مردان مبارز بلوچ، در احزاب، رسانه‌ها و حرکت‌ها کم‌وبیش حضور زنان را پذیرفته‌اند. زنانی چون مهرنگ، بیبو، و کریمه، از حمایت نسبی مردان خانواده یا جریان‌های سیاسی برخوردار بودند.
    نتیجه: عرف گرچه سنتی است، اما در جریان مقاومت، زن را به رسمیت شناخته است.

    شمال:
    عرف در شمال بلوچستان بیشتر خنثی است. نه زن را تشویق می‌کند، نه مستقیماً سرکوب می‌کند. جامعه درگیر اقتصاد، فقر و حاشیه‌نشینی است.
    نتیجه: سنت، نه مانع جدی است نه حامی مؤثر.

    غرب (ایران):
    سنت مذهبی سنی حنفی، همراه با فقر فرهنگی و آموزه‌های محافظه‌کارانه دینی، زنان را از نظر اجتماعی “محصور” نگه می‌دارد. زن اگر صدای بلندی داشته باشد، پیش از اینکه از سوی دولت تهدید شود، توسط محیط و خانواده “خاموش” می‌شود.
    نتیجه: عرف، نه‌فقط قفل کنشگری بلکه سد اعتماد به نفس زن است.

    ۳. روان‌شناسی اجتماعی و شبکه‌های زنان
    وجود یا نبود یک «شبکه زنانه» از مقاومت، الهام و همدلی، تأثیر عمیقی بر حضور زنان دارد.

    شرق:
    وجود زنان الگو، رسانه‌های قومی، و ارتباطات سازمانی باعث شده حتی زنان نوجوان بلوچ شرقی با مفاهیمی چون ناپدیدسازی قهری، حقوق بشر، و مقاومت آشنا شوند.
    نتیجه: زن احساس “تنها نبودن” دارد؛ شبکه، تکیه‌گاه است.

    شمال:
    زنان شمال بلوچستان عمدتاً فاقد شبکه حمایتی یا الهام‌بخش هستند. آن‌ها فقط “برای بقا” زندگی می‌کنند.
    نتیجه: بی‌عملی به‌دلیل تنهایی و پراکندگی اجتماعی.

    غرب (ایران):
    در غرب، زنان با سواد با هم مرتبط نیستند، زن آگاه غالباً منزوی‌ست. زن بی‌سواد نیز هیچ فضای امنی برای گفت‌وگو یا یادگیری ندارد. برخی زنان باسواد به سمت رفاه‌گرایی، مدرک‌گرایی یا سرگرمی‌های روزمره سوق پیدا کرده‌اند.
    نتیجه: نبود شبکه، اعتماد به نفس را می‌کُشد و محافظه‌کاری را تغذیه می‌کند.

    نتیجه‌گیری: خاموشی زنان، انتخاب نیست بلکه محاصره است

    کنشگری زن، تنها محصول شجاعت فردی نیست؛ بلکه نیازمند بسترهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است. تفاوت فریادهای زنان شرق بلوچستان با سکوت زنان غرب و شمال بلوچستان، نه به تفاوت “جنسیت” یا “جرأت” آن‌ها، بلکه به تفاوت فرصت‌ها و محدودیت‌ها بازمی‌گردد.

    اگر زن در غرب یا شمال بلوچستان سکوت می‌کند، نه از ناآگاهی، بلکه از انزوای تحمیلی، ترس ساختاری و فشار عرفی‌ست.

    #برمش_صدای_زنان_بلوچستان

    Bramsh-Balochistan woman’s voice

    تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:

    وبسایت برمش :
    www.Bramsh.org
    Instagram:
    https://www.instagram.com/bramsh_org
    Telegram:
    https://t.me/bramshbalochistan

دکمه بازگشت به بالا