سکوت در برابر مهرنگ بلوچ؛ چرا تجربه زنان بلوچ دیده نمی‌شود؟!

✍️ محمد ریگی درخشان

بازداشت و صدور حکم حبس ابد برای دکتر مهرنگ بلوچ را نمی‌توان صرفاً در چارچوب برخورد با یک فعال مدنی تحلیل کرد. مهرنگ بلوچ در سال‌های اخیر به نماد شکل‌گیری نوعی کنشگری نوین در بلوچستان پاکستان تبدیل شده بود؛ کنشگری‌ای که تلاش داشت مطالبات مرتبط با ناپدیدسازی‌های اجباری، حقوق شهروندی و عدالت را از سطح خانواده‌های آسیب‌دیده فراتر برده و به یک مطالبه عمومی و اجتماعی تبدیل کند.

اهمیت پدیده مهرنگ بلوچ بیش از هر چیز در آن است که توانست بخش قابل توجهی از زنان بلوچ را وارد عرصه عمومی کند. در جامعه‌ای که همچنان ساختارهای سنتی، مناسبات قبیله‌ای و محدودیت‌های اجتماعی بر حیات سیاسی و اجتماعی آن تأثیرگذارند، حضور گسترده زنان در راهپیمایی‌ها، تجمعات و کارزارهای دادخواهی را می‌توان یکی از مهم‌ترین تحولات اجتماعی سال‌های اخیر بلوچستان پاکستان دانست. از این منظر، مهرنگ بلوچ نه تنها یک چهره سیاسی، بلکه نماینده نوعی تحول در الگوهای مشارکت اجتماعی و سیاسی در بلوچستان به شمار می‌رود.

جنبشی که پیرامون او شکل گرفت، واجد مؤلفه‌هایی بود که می‌توان آن را در زمره جنبش‌های نوین اجتماعی قرار داد؛ جنبش‌هایی که به جای تکیه بر سازوکارهای سنتی قدرت، بر مفاهیمی چون عدالت، حقوق بشر، مشارکت مدنی و عاملیت اجتماعی گروه‌های به حاشیه رانده‌شده تأکید دارند. به همین دلیل، تجربه مهرنگ بلوچ صرفاً یک رویداد محلی در بلوچستان پاکستان نیست، بلکه نمونه‌ای قابل تأمل از ظهور نیروهای اجتماعی جدید در جوامع پیرامونی و حاشیه‌ای است.

با این حال، آنچه محل تأمل است، سکوت یا کم‌توجهی بخش مهمی از فعالان و روشنفکران ایرانی، به‌ویژه حامیان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، نسبت به این تجربه است. در حالی که مهرنگ بلوچ توانست زنان بلوچ را حول مطالباتی چون عدالت، کرامت انسانی و حق مشارکت در عرصه عمومی بسیج کند، کمتر نشانی از بازتاب این تجربه در فضای فکری و رسانه‌ای ایران دیده می‌شود. این وضعیت این پرسش را مطرح می‌کند که چرا برخی جنبش‌های اجتماعی منطقه، با وجود اشتراکات قابل توجه در گفتمان و مطالبات، در کانون توجه نیروهای مترقی و عدالت‌خواه ایران قرار نمی‌گیرند و تا این اندازه از دایره گفت‌وگوهای روشنفکری و کنشگری ایرانی دور می‌مانند.

#برمش_صدای_زنان_بلوچستان

Bramsh-Balochistan woman’s voice

تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:

وبسایت برمش :
www.Bramsh.org
Instagram:
https://www.instagram.com/bramsh_org
Telegram:
https://t.me/bramshbalochistan

خودکشی اسما کریم‌دادزهی؛ فریاد خاموش یک جامعه تحت فشار

به گزارش برمش، شامگاه پنجشنبه ۲۹ آبان‌ماه ۱۴۰۴، اسما کریم‌دادزهی، دختر ۱۸ ساله بلوچ اهل چشمه زیارت زاهدان، با خوردن قرص به زندگی خود پایان داد. این حادثه تلخ، نمونه‌ای دردناک از بحران‌های اجتماعی و روانی است که نوجوانان و جوانان بلوچستان را تهدید می‌کند.

گفتنی است در روز حادثه زمانی که خانواده متوجه شدند اسما بیهوش است و نفس نمی‌کشد، او را بلافاصله به بیمارستان منتقل کردند، اما تلاش کادر درمان برای نجات او نتیجه‌بخش نبود.

منابع محلی افزودند که اسما پیش‌تر نیز یک بار اقدام به خودکشی کرده بود، که با هوشیاری خانواده نجات یافته بود.

فعالان اجتماعی و روان‌شناسان بر این باورند که فشارهای خانوادگی، محدودیت‌های اجتماعی، بحران‌های اقتصادی و مردسالاری ریشه‌ای، در کنار فقدان حمایت روانی و فرهنگی، بسیاری از جوانان، به ویژه دختران، را در معرض آسیب و بحران‌های روحی قرار می‌دهد.

بلوچستان، با سابقه چند دهه محرومیت از آموزش، امکانات روان‌شناسی و فرصت‌های شغلی، شرایطی را ایجاد کرده که فشارها و محرومیت‌ها بر نوجوانان و جوانان سنگینی می‌کند. در چنین شرایطی، هر اختلاف خانوادگی یا ناکامی اجتماعی می‌تواند به بحران روانی و اقدامات ناگوار مانند خودکشی منجر شود.

این حادثه نه تنها خانواده و نزدیکان اسما را داغدار کرده، بلکه هشداری جدی به جامعه و مسئولان است. وقتی نوجوانان و جوانان، به ویژه دختران، احساس ناامنی و فقدان حمایت می‌کنند، سلامت روانی کل جامعه در خطر قرار می‌گیرد و چرخه خشونت و فشار اجتماعی تشدید می‌شود.

فعالان اجتماعی تأکید دارند که پیشگیری از چنین فجایعی باید از خانه‌ها و دل‌های مردم آغاز شود. توجه به سلامت روان نوجوانان، ایجاد مراکز مشاوره و حمایت روانی، گفتگوهای خانوادگی و آموزش فرهنگی، می‌تواند مانع بسیاری از بحران‌ها شود. همچنین، آگاهی عمومی درباره فشارهای اجتماعی و مردسالاری ریشه‌ای و تلاش برای کاهش آن، گام مهمی در حفاظت از جان و کرامت جوانان و زنان بلوچستان است.

#برمش_صدای_زنان_بلوچستان

Bramsh-Balochistan woman’s voice

تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:

وبسایت برمش :
www.Bramsh.org
Instagram:
https://www.instagram.com/bramsh_org
Telegram:
https://t.me/bramshbalochistan