برمش/ یورش به گونیچ فقط یک حادثه نبود، بلکه فریادی بود از دل خاک که دوباره ما را به یاد آورد زن بلوچ همیشه در صف اول ایستاده است.
زنانی از طایفه بامری، دلیر، بی باک و ریشهدار با دستانی خالی اما قلبهایی سرشار از ایمان و عزت، حماسهای آفریدند که تا همیشه در حافظه بلوچستان خواهد ماند. دختران و مادرانی که در سکوت و وقارشان، کوهها شرمندهاند؛ زنانی که وقتی خاک و حـــرمت در خطــــر افتاد، نه عقب کشیدند، نه ترسیدند و نه سکوت کردند.
اما این حماسه تنها به گونیچ محدود نمیشود، اینجا سرزمین شیرزنانیست از آذربایجان تا کردستان، از خراسان تا احواز، از لرستان تا گیلان، از گلستان تا بلوچستان. در هر گوشه از این خاک، زنانی بودهاند که ” انقـلاب ” ساختند، فرهنگ را پاس داشتند، دلاورزنانی که در جبههها دارو رساندند، در مدرسهها معلمی کردند، در خانهها تربیت کردند، در اقتصاد شهامت رقم زدند و در علم جایگاه ساختند و در جامعه دوشادوش مردان جنگیدند و ساختند.
زن، در هر قوم، ملت و قبیلهای که باشد، همواره ستون خانه و سرباز بیادعای وطن خود بوده است. آنچه در گونیچ اتفاق افتاد، نه فقط یک دفاع از خانه، بلکه تلنگری بود برای همه ما که به دخترانمان بیاموزیم زن بودن یعنی مسئول بودن، قوی بودن، شریک بودن و به پسرانمان بیاموزیم که پشت هر مرد وطنپرست، مادری ایستاده با آغوشی ایمن ، دستی سخاوتمند و دیدی عمیق.
سرزمین بلوچستان با دستان مهربانوهای بلوچ ساخته شده و آینده با گامهای دلیر دخترانش شکوه خواهد یافت.
در لحظات یورش سنگین نیروهای مسلح به روستای گونیچ، از توابع شهرستان خاش لالبیبی بامری، زنی از تبار شرافت و مادرانگی، آماج گلوله قرار گرفت و به شهادت رسید.
لالبیبی یک زن معمولی نبود، ستون خانهای بود که سالها پیش، پس از مرگ شوهرش عهده دار شد، مادر پنج فرزند، زنی که بیآنکه تکیهگاهی داشته باشد، فرزندانش را با عزت و پاکی بزرگ کرد.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
سهپارهی خاموشی و فریاد: تحلیل تطبیقی وضعیت کنشگری زنان بلوچ در سه جغرافیای بلوچستان
از مهرنگ تا سکوت روزمره؛ چرا برخی میخروشند و برخی خاموش میمانند؟ ✍️ سانیا میر بلوچ
برمش/ بلوچستان، سرزمینی گسترده اما پارهپارهشده است؛ بخشی در شرق پاکستان، بخشی در غرب ایران، و بخشی در افغانستان. زنان بلوچ نیز، همچون جغرافیایشان، در وضعیتهای متفاوت اما همریشهای از تبعیض، حاشیهنشینی، و نادیدهانگاری زیست میکنند.
اما در میان این شباهتها، تفاوتهایی معنادار به چشم میخورد: در شرق بلوچستان، زنانی چون مهرنگ بلوچ، کریمه بلوچ و بیبی گل بیبو، در صف مقدم مقاومتاند؛ حتی با بهای زندان یا ترور. در شمال بلوچستان، زنان در حاشیهی خاموشیاند؛ درگیر بقا، اما بیصدای جمعی. در غرب بلوچستان (ایران)، زنان تحصیلکرده غالباً محافظهکارند، و زنان بیسواد خاموشتر از همیشه.
این مقاله تلاش دارد با نگاهی تطبیقی، عوامل این تفاوتها را واکاوی کرده و دلایل سیاسی، اجتماعی و فرهنگی سکوت یا فریاد زنان بلوچ را تحلیل کند.
۱. ساختار سیاسی: فضا یا فشار ساختار سیاسی هر منطقه، نخستین و تعیینکنندهترین عامل در امکان یا امتناع کنشگری زنان است.
شرق بلوچستان (پاکستان): گرچه نظام سیاسی پاکستان در کل با بحران حقوق بشر روبهروست، اما فضای نسبی برای اعتراض، فعالیت حزبی و حضور رسانهای وجود دارد. فعالان زن بلوچ در پاکستان، حتی در شرایط سخت، میتوانند صدایشان را بلند کنند، گرچه گاه با تهدید، بازداشت یا حتی ترور (نمونه بارز: کریمه بلوچ). نتیجه: فضا برای کنش هست، گرچه خطرناک است.
شمال بلوچستان (افغانستان): این منطقه از مرکز فعالیت سیاسی بلوچها فاصله دارد. سیاست در اینجا کمتر تقابلی و بیشتر پراکنده است. زنان این منطقه نه از حمایت ساختار سیاسی برخوردارند، نه از مشارکت در ساختار مقاومت. نتیجه: کمتحرکی سیاسی، نه بهخاطر ترس بلکه بهخاطر نبود فرصت یا تمرکز.
غرب بلوچستان (ایران): ساختار امنیتی ایران بهویژه در مناطق بلوچ و سنی نشین بسیار سختگیرانه است. زنان بلوچ، اگر فعالیتی مدنی، رسانهای یا سیاسی انجام دهند، بهشدت تحت نظر و تهدید قرار میگیرند. نتیجه: ترس ساختاری از سرکوب، سد اصلی کنشگری زن است.
۲. عرف، سنت و دین: فرهنگ ناظر یا قفل؟ فرهنگ و عرف هر منطقه، میتواند یا نقش ناظر حمایتی داشته باشد یا در نقش قفلی سنگین عمل کند.
شرق: در شرق بلوچستان، مردان مبارز بلوچ، در احزاب، رسانهها و حرکتها کموبیش حضور زنان را پذیرفتهاند. زنانی چون مهرنگ، بیبو، و کریمه، از حمایت نسبی مردان خانواده یا جریانهای سیاسی برخوردار بودند. نتیجه: عرف گرچه سنتی است، اما در جریان مقاومت، زن را به رسمیت شناخته است.
شمال: عرف در شمال بلوچستان بیشتر خنثی است. نه زن را تشویق میکند، نه مستقیماً سرکوب میکند. جامعه درگیر اقتصاد، فقر و حاشیهنشینی است. نتیجه: سنت، نه مانع جدی است نه حامی مؤثر.
غرب (ایران): سنت مذهبی سنی حنفی، همراه با فقر فرهنگی و آموزههای محافظهکارانه دینی، زنان را از نظر اجتماعی “محصور” نگه میدارد. زن اگر صدای بلندی داشته باشد، پیش از اینکه از سوی دولت تهدید شود، توسط محیط و خانواده “خاموش” میشود. نتیجه: عرف، نهفقط قفل کنشگری بلکه سد اعتماد به نفس زن است.
۳. روانشناسی اجتماعی و شبکههای زنان وجود یا نبود یک «شبکه زنانه» از مقاومت، الهام و همدلی، تأثیر عمیقی بر حضور زنان دارد.
شرق: وجود زنان الگو، رسانههای قومی، و ارتباطات سازمانی باعث شده حتی زنان نوجوان بلوچ شرقی با مفاهیمی چون ناپدیدسازی قهری، حقوق بشر، و مقاومت آشنا شوند. نتیجه: زن احساس “تنها نبودن” دارد؛ شبکه، تکیهگاه است.
شمال: زنان شمال بلوچستان عمدتاً فاقد شبکه حمایتی یا الهامبخش هستند. آنها فقط “برای بقا” زندگی میکنند. نتیجه: بیعملی بهدلیل تنهایی و پراکندگی اجتماعی.
غرب (ایران): در غرب، زنان با سواد با هم مرتبط نیستند، زن آگاه غالباً منزویست. زن بیسواد نیز هیچ فضای امنی برای گفتوگو یا یادگیری ندارد. برخی زنان باسواد به سمت رفاهگرایی، مدرکگرایی یا سرگرمیهای روزمره سوق پیدا کردهاند. نتیجه: نبود شبکه، اعتماد به نفس را میکُشد و محافظهکاری را تغذیه میکند.
نتیجهگیری: خاموشی زنان، انتخاب نیست بلکه محاصره است
کنشگری زن، تنها محصول شجاعت فردی نیست؛ بلکه نیازمند بسترهای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است. تفاوت فریادهای زنان شرق بلوچستان با سکوت زنان غرب و شمال بلوچستان، نه به تفاوت “جنسیت” یا “جرأت” آنها، بلکه به تفاوت فرصتها و محدودیتها بازمیگردد.
اگر زن در غرب یا شمال بلوچستان سکوت میکند، نه از ناآگاهی، بلکه از انزوای تحمیلی، ترس ساختاری و فشار عرفیست.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
شش فعال بلوچ به دادگاه ضدتروریسم کوئٹہ منتقل شدند؛ تمدید بازداشت برای ده روز دیگر
برمش/ امروز ۸ ژوئیه ۲۰۲۵ – کوئٹہ: امروز شش تن از فعالان مدنی بلوچ، شامل دکتر ماہرنگ بلوچ، بیبو بلوچ، صبغتالله شاه، جی بیبگر بلوچ، غفار بلوچ و گلزادی، به دادگاه ضدتروریسم (ATC) کوئٹہ منتقل شدند. دادگاه، بهجای رسیدگی منصفانه به اتهامات، تصمیم به تمدید بازداشت موقت این افراد برای ده روز دیگر گرفت.
این افراد از تاریخ ۲۲ مارس ۲۰۲۵، در پی شرکت در اعتراضات مسالمتآمیز علیه ناپدیدسازیهای اجباری و سیاستهای سرکوبگرانه در بلوچستان، ابتدا تحت قانون بحثبرانگیز «MPO» بازداشت شدند. با وجود انقضای این حکم در ماه آوریل، اکنون بهجای آزادی، با اتهامات تروریستی بیپایه روبهرو شدهاند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
صدای خاموش، قدرت پنهان: زن، رنج و آگاهی در دل تبعیض جهانی
نگاهی به ظرفیت بیداری و توانمندسازی زنان فرودست با الهام از تجربههای جهانی
برمش/ در دل سکوت جوامع فرودست، در لابهلای زخمهای فقر و دیوارهای تبعیض، صدایی خاموش اما قدرتمند وجود دارد: صدای زنانی که گرچه به چشم نمیآیند، اما قلب تپندهی رنج، بقا و مقاومتاند. زنانی که سهمی از آموزش رسمی، منابع سیاسی یا ساختارهای قدرت ندارند، اما در تجربیات روزمرهی خود حامل آگاهیهای ژرف و بالقوهاند.
این مقاله تلاشی است برای به رسمیت شناختن آن آگاهی پنهان، و ترسیم راههایی برای شکوفایی آن؛ راههایی که از دل تجربههای موفق زنان در سراسر جهان الهام گرفته شدهاند.
۱. زن، تجربه و سیاست: آگاهی از دل رنج
زنان فرودست اغلب با برچسبهایی چون «بیسواد»، «بیتجربه» یا «ناآگاه» شناخته میشوند؛ در حالیکه آنان دقیقاً در معرض شکل خالصتر و صریحتری از واقعیت سیاسی و اجتماعیاند. فقر، خشونت، تبعیض جنسی و جنسیتی و تبعیض ملی، نه مفاهیمی انتزاعی بلکه بخشی از زندگی روزمره آنان است.
آگاهی آنان از رنج، از تبعیض، از فقدان فرصت، یک آگاهی زیسته است؛ آگاهیای که هرچند خاموش، ولی واقعیتر از بسیاری گفتمانهای نخبگانی است. آنچه این آگاهی را به کنش سیاسی و اجتماعی بدل میکند، فراهمسازی فضا، زبان و ابزار است؛ نه صرفاً سواد رسمی.
۲. تجربههای جهانی: از خاموشی تا حرکت
برخی از تاثیرگذارترین جنبشهای زنان در جهان، دقیقاً از دل همین طبقات فرودست و بیصدا آغاز شدهاند. در ادامه به چند نمونه الهامبخش اشاره میشود:
🔹 اتحادیه زنان خوداشتغال – SEWA (هند)
در شهر احمدآباد هند، زنانی که اغلب بیسواد و شاغل در بازارهای غیررسمی بودند، در دهه ۱۹۷۰ گرد هم آمدند تا اتحادیهای برای دفاع از حقوقشان تشکیل دهند. آنها با آموزشهای ساده در زمینه قوانین کار، پسانداز، تعاونیها و بیمه، توانستند هزاران زن را به استقلال اقتصادی و آگاهی اجتماعی برسانند. این تجربه نشان داد که آموزش از پایین به بالا و مبتنی بر نیازهای واقعی، حتی در دل فقر نیز ممکن است.
🔹 مادران میدان مایو (آرژانتین)
مادرانی که فرزندانشان در دوران دیکتاتوری نظامی ناپدید شدند، با وجود بیسوادی یا دوری از سیاست، در میدان اصلی بوئنوسآیرس گرد هم آمدند. سکوت و راهپیماییهای هفتگی آنان به نمادی از مقاومت مدنی و وجدان بیدار جهانی بدل شد. آگاهی این زنان نه از نظریات سیاسی، بلکه از درد مادرانه نشأت گرفت.
🔹 مدارس شبانه زنان در افغانستان
در دوران محرومیت زنان از آموزش، گروههای مردمی و محلی اقدام به راهاندازی کلاسهای شبانه برای دختران و زنان کردند. آموزشهای ابتدایی مانند سواد، قرآن، تاریخ و حقوق زن در فضای خانگی برگزار میشد و گاه مادران بیسواد، همراه دخترانشان آموزش میدیدند. این فضاها بذر اعتمادبهنفس و آگاهی را در دل جامعهای سنتی کاشتند.
🔹 زنان سیاه در حال حرکتاند (آفریقای جنوبی)
زنان کارگر و خانهدار، با تکیه بر جلسات غیررسمی و حمایت از یکدیگر، جنبشی مردمی برای مسکن، آب سالم، و زندگی بهتر ایجاد کردند. آموزشهای آنان ساده، کاربردی و مبتنی بر گفتگوهای روزمره بود؛ اما منجر به شکلگیری جنبشی شد که توانست دولت محلی را به پاسخگویی وادار کند.
۳. امکانپذیری در بستر محلی: طرحی برای زنان بلوچ
تجربههای فوق به ما نشان میدهد که حتی بدون زیرساختهای گسترده، میتوان فضای آموزش، آگاهی و شجاعت را آفرید. بر این اساس، میتوان در مناطق محروم مانند برخی مناطق بلوچستان، کمپینی محلی راهاندازی کرد که ویژگیهای زیر را داشته باشد:
جلسات کوچک خانگی برای گفتگو درباره حقوق، تبعیض، بدن و شجاعت
استفاده از زبان محلی و داستانهای واقعی زنان هممحلهای
آموزشهای صوتی و تصویری کوتاه از طریق تلفن همراه (در حد ۱ دقیقه روزانه)
حضور تسهیلگر زن از دل خود جامعه، نه نیروی بیرونی
نام چنین کمپینی میتواند باشد: «صدای خاموش، قدرت پنهان»
این فضاها اگر با احترام به فرهنگ، زبان، و تجربه زیسته زنان طراحی شوند، میتوانند جرقهای باشند برای شکلگیری موجی از بیداری، مطالبهگری، و تغییر آرام اما عمیق.
زنانی که در سکوت و سختی زیستهاند، حاملان آگاهیهاییاند که در هیچ دانشگاهی تدریس نمیشود. اگر راهی برای شنیده شدن آنها باز شود، چه از طریق آموزش محلی، چه همیاری اجتماعی، چه روایتگری ساده، میتوانند از جایگاه «قربانی» به جایگاه «کنشگر» منتقل شوند.
آگاهی قدرت است و قدرت همیشه پر سر و صدا نیست؛ گاهی در زمزمهی مادری است که تازه آموخته حق اعتراض دارد، یا دختری که جرأت کرده بپرسد: «چرا فقط ما باید سکوت کنیم؟»
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
تجمع زنان بلوچ در برابر فرمانداری خاش؛ حماسه سازانی که نیاز به منجی ندارند
برمش/ امروز جمعه ۱۳ تیر ماه ۱۴۰۴، زنان بلوچ در پی حمله بیرحمانه و تکاندهنده نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ایران به زنان بیدفاع در روستای گونِیچ خاش، با شجاعتی مثالزدنی در برابر فرمانداری دست به تجمعی مسالمتآمیز زدند.
در این تجمع که بهصورت مسالمتآمیز برگزار شد، زنان بلوچ با در دست داشتن پلاکاردهایی چون «لالی کشته شد، خانبیبی هم؛ دنیا چرا ساکته؟» و سردادن شعارهایی از جمله «مرگ بر رژیم بچهکش»، «لالی مرگت فراموش نشدنیست» و «ما نه میبخشیم، نه فراموش میکنیم»، خشم خود را از تداوم سرکوب و کشتار بیپاسخ زنان بلوچ به نمایش گذاشتند.آنها ایستادند تا نشان دهند دادخواه خون خواهران خود هستند و الگویی الهامبخش برای دیگر زنان ایران.
در شرایطی که رسانهها سکوت کردهاند، نهادهای مدعی حقوق بشر چشم بستهاند و فضای خبری با بایکوت روبهروست، زنان بلوچ به انتظار منجی ننشستند و خود برخاستند، خود فریاد زدند و خود امید آفریدند.
زن بلوچ، برخلاف کلیشههای رایج، هرگز حاشیهنشین نبوده؛ او در متن تاریخ ایستاده، رنج دیده اما خم نشده، صبور بوده اما ساکت نمانده. امروز هم همان زن است: زنی که منجی خود است.
بیتردید، این مقاومت بیادعا و شجاعت در دفاع از کرامت انسانی، میتواند الگویی روشن برای تمامی زنان ایران باشد؛ الگویی برای ایستادگی، برای کنشگری و برای ساختن آیندهای عادلانهتر.
لازم به ذکر است لالی بامری که در جریان یورش سهشنبه ۱۰ تیر ماه از ناحیه کلیه هدف گلوله قرار گرفته بود، بهدلیل شدت جراحات و نارسایی کلیوی ناشی از آن، پس از سه روز بستری بودن در بیمارستان امام خمینی خاش، صبح امروز جان باخت. پیش از او، «خانبیبی بامری» نیز در همان حادثه جان خود را از دست داده بود و دستکم ده زن دیگر نیز زخمی شدهاند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
روز جهانی کارگر؛ صدای زنان در خط مقدم مبارزه برای عدالت اجتماعی
برمش/ در روز جهانی کارگر، اول ماه مه، فرصتی پیش میآید تا به نقش بیبدیل زنان در جنبشهای کارگری و حقوق بشر توجه کنیم. زنان در سراسر جهان، بهویژه در بخشهای غیررسمی مانند کار خانگی، صنایع پوشاک و مراقبت، با چالشهای متعددی از جمله دستمزدهای ناعادلانه، تبعیض جنسیتی و فقدان حمایتهای اجتماعی مواجه هستند. طبق گزارش سازمان بینالمللی کار، بیش از ۷۵ میلیون کارگر خانگی در جهان وجود دارد که ۷۶٪ از آنها زن هستند و بسیاری از آنها از حقوق پایهای مانند بیمه درمانی و مرخصی زایمان محروماند.
با وجود این موانع، زنان همچنان در خط مقدم مبارزه برای عدالت اجتماعی و برابری قرار دارند. از اعتراضات کارگران پوشاک در بنگلادش تا جنبش «زن، زندگی، آزادی» در ایران، زنان نشان دادهاند که تغییرات اجتماعی بدون مشارکت فعال آنها ممکن نیست.
در این روز، ما باید بر اهمیت به رسمیت شناختن حقوق کار زنان بهعنوان حقوق بشر تأکید کنیم. این شامل تضمین دستمزد برابر برای کار برابر، محیطهای کاری عاری از خشونت و آزار، و دسترسی به خدمات عمومی با کیفیت است. همچنین، دولتها باید کنوانسیون ۱۹۰ سازمان بینالمللی کار را برای مقابله با خشونت و آزار در محیط کار تصویب و اجرا کنند.
در این روز، نمیتوان از نقش پررنگ زنان بلوچ در مبارزه برای حقوق انسانی، عدالت و برابری چشمپوشی کرد. آنان نهتنها بار سنگین تبعیضهای چندلایه قومی، جنسیتی و اقتصادی را به دوش میکشند، بلکه با شجاعت در صف مقدم اعتراضات مسالمتآمیز و فعالیتهای اجتماعی ایستادهاند. صدای زنان بلوچ، برمش (پژواک )مطالبات عادلانه ملتی است که سالها در حاشیه نگاه داشته شدهاند. به رسم این روز، بر ضرورت حمایت جهانی از حقوق آنان، بهویژه در برابر سرکوبهای امنیتی و نادیدهانگاریهای سیستماتیک، تاکید میکنیم.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
دستگیری دکتر مهرنگ بلوچ در روز پس از روز جهانی رفع تبعیض نژادی
برمش/ روز شنبه ۲ فروردین ماه ۱۴۰۴، یک روز پس از «روز جهانی رفع تبعیض نژادی»، گزارشهایی از دستگیری بانُک دکتر “مهرنگ بلوچ”، پزشک و فعال حقوق بشر بلوچ، منتشر شد. خبر دستگیری او در حالی به گوش رسید که دکتر مهرنگ یکی از فعالان برجسته حقوق بشر در بلوچستان است و به دلیل اقداماتش در مبارزه با نقض حقوق بشر، بهویژه در زمینه ناپدید شدنهای اجباری و نقض حقوق مردم بلوچ، شناخته میشود.
گفتنی است روز گذشته، نیروهای نظامی پاکستان با حمله به تحصن مسالمتآمیز معترضان بلوچ در کویته، سه شهروند بلوچ را به شهادت رساندند. صبح امروز نیز، در ساعت ۵:۳۰، نیروهای حکومتی بار دیگر به محل تحصن یورش برده و با خشونت، دکتر مهرنگ بلوچ، مسئول مرکزی کمیته همبستگی بلوچ، و چندین زن دیگر را بازداشت کرده و پیکر شهدا را ربودند.
پس از انتشار خبر دستگیری دکتر مهرنگ بلوچ، نگرانیهایی در میان فعالان حقوق بشر بهویژه در خصوص وضعیت او بهوجود آمده است. فعالان حقوق بشر معتقدند که دستگیری او میتواند تلاشی از سوی مقامات جمهوری اسلامی پاکستان برای سرکوب بیشتر فعالان بلوچ باشد.
دکتر مهرنگ بلوچ بهتازگی نامزدی خود را برای دریافت جایزه صلح نوبل ۲۰۲۵ اعلام کرده بود و فعالیتهایش در عرصه بینالمللی بهطور گستردهای مورد حمایت قرار گرفته بود. این دستگیری در حالی رخ میدهد که فشارها بر فعالان بلوچ توسط رژیم پاکستان به شدت افزایش یافته است.
لازم به ذکر است وضعیت دکتر مهرنگ بلوچ همچنان نامشخص است و تا زمانی که اطلاعات و تأییدیههای رسمی منتشر شود، بسیاری از فعالان و گروههای حقوق بشر در انتظار پاسخگویی و شفافیت از سوی رژیم جمهوری اسلامی پاکستان هستند. این وضعیت باعث شده تا نگرانیها در خصوص سلامتی و امنیت دکتر مهرنگ بلوچ افزایش یابد و بسیاری از افراد از نهادهای بینالمللی خواستهاند که نسبت این ناپدیدسازی قهری واکنش نشان دهند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
برمش/ جنێن اێوکا دنیائے مُچّیئے نێم نهاِنت، کدرت و پهمئے نێم اِنت و دنیائے بانداتئے نێم اِنت هم. مرۆچی تهتال دئیگئے رۆچ اِنت که هچّ رسم و دۆدے،، هچّ گپّ وهبرے و هچّ دیوالے نباید اِنت جنێنئے راهئے دێما بگیپت. جنێن آزاتی اِنت، واک و توان اِنت. جنێنا هکّ هست که دێم په رژناێن بانداتا وتی راها وت گچێن بکنت. جنێنانی رۆچ مراد بات.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
اعدامهای گسترده بلوچها و تأثیرات آن بر خانوادهها علیالخصوص زنان
برمش/ زنان بلوچ در بلوچستان، تحت فشارهای متعدد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی قرار دارند و در این شرایط، مشکلات ناشی از اعدامهای گسترده مردان بلوچ در زندانهای ایران نه تنها بر جامعه مردان بلوچ بلکه بر زنان و خانوادههای آنان نیز تأثیرات عمیقی میگذارد.
در سالهای اخیر، اعدامهای بیرحمانه و متضاد با قوانین بینالمللی بسیاری از شهروندان بلوچ در زندانهای ایران گزارش شده است. بسیاری از این افراد به اتهامات سیاسی و مواد مخدر و یا قتل، بدون طی مراحل قانونی عادلانه، به اعدام محکوم شدهاند. این اعدامها نه تنها بر خود افراد اعدامی بلکه بر خانوادههای آنان، به ویژه زنان، تأثیرات منفی میگذارد. زنان بلوچ، به عنوان مادران، همسران و دختران افرادی که در معرض اعدام قرار دارند، در وضعیتهای بیثبات و پرفشاری زندگی میکنند. بسیاری از آنان دچار اضطراب، ترس و فشار روانی شدید هستند که ناشی از تهدید به اعدام یا از دست دادن عزیزانشان است.
زنانی که در مناطق مختلف بلوچنشین زندگی میکنند، به دلایل مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با مشکلات بسیاری روبرو هستند. این مشکلات شامل دسترسی محدود به آموزش، فرصتهای شغلی، حقوق برابر و مسائل بهداشتی است. در این وضعیت، اعدامهای گسترده در میان مردان بلوچ، بار دیگری بر دوش زنان این جامعه میافکند. فقدان سرپرستان خانواده، بیکاری و آسیبهای اقتصادی ناشی از اعدامهای پدران، همسران و برادران، موجب میشود زنان بلوچ بیشتر از پیش با فقر و آسیبهای اجتماعی دست و پنجه نرم کنند.
علاوه بر این آثار روانی ناشی از اعدامها برای زنان بلوچ بسیار گسترده است. فقدان عزیزان، اضطراب از آینده و تهدیدات امنیتی مداوم، روان افراد را به شدت تحت تأثیر قرار میدهد. زنان بلوچ که بسیاری از آنها به دلیل محدودیتهای اجتماعی از داشتن حمایتهای حقوقی و اجتماعی محروم هستند، در مواجهه با این مشکلات بهطور عمده از حمایتهای روانی و اجتماعی نیز بیبهرهاند. علاوه بر این، نگاههای منفی و قضاوتهای اجتماعی که در نتیجه اعدامهای مکرر در میان مردان بلوچ ایجاد میشود، میتواند وضعیت زنان را پیچیدهتر کند و آنها را در معرض انزوای اجتماعی قرار دهد.
با وجود تمام فشارها و مشکلات، زنان بلوچ همواره در برابر مشکلات ایستادگی کردهاند و نقشهای حیاتی در جوامع خود ایفا کردهاند. بسیاری از زنان بلوچ در جهت حقوق بشر، عدالت و آزادیهای مدنی فعال هستند و در تلاشاند تا صدای خود را در برابر ظلم و ستمهایی که به آنان و خانوادههایشان وارد میشود، بلند کنند. این زنان، که معمولاً در سکوت و سایه قرار دارند، در حال مبارزه برای دسترسی به حقوق برابر و بهبود وضعیت خود و جامعهشان هستند.
بنابراین بطور کلی، اعدامهای گسترده در میان مردان بلوچ تأثیرات جدی و عمیقی بر زنان بلوچ دارد. از دست دادن عزیزان، فشارهای روانی، فقر اقتصادی و چالشهای اجتماعی از جمله پیامدهای این وضعیت است. در عین حال، زنان بلوچ با مقاومت و تلاشهای بیوقفه خود در جهت بهبود وضعیت اجتماعی و حقوقی خود گام برمیدارند. این روند نیازمند توجه بیشتر به مسائل حقوق بشر، عدالت اجتماعی و حمایت از حقوق زنان در جامعه بلوچ است.
لازم به ذکر است که در سال ٢٠٢٣ دستکم ١٨۴ زندانی بلوچ با اتهامات گوناگون در ٢۶ شهر مختلف ایران که زندانهای زاهدان با ۵۴ و بیرجند با ٣١ مورد بیشترین تعداد اجرای حکم غیرانسانی اعدام را داشتهاند، اعدام گشته که در بین این زندانیان حداقل چهار زن نیز وجود دارد.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
زنان بلوچ: از تحریف هویت تا قیام برای بازپسگیری کرامت و آزادی
برمش/ در سالهای اخیر، حکومت ایران و پاکستان با ربودن و ناپدیدسازی قهری بسیاری از شهروندان، فعالان حقوق بشری و سیاسی بلوچ، جنایتی بیسابقه را رقم زدهاند. ناپدیدسازی قهری یکی از وحشیانهترین و غیرانسانیترین روشهای سرکوب است که در آن افراد به طور غیرقانونی و بدون هیچ گونه اطلاعرسانی یا پروسهی قانونی از خانوادههایشان جدا میشوند و هیچ اطلاعی از سرنوشت آنها به دست نمی آید. این اقدامات سرکوبگرانه، خشم و اندوه عمیقی در میان خانوادههای قربانیان برانگیخته است و در نتیجه آن، بسیاری از خواهران، مادران، همسران و دختران این افراد، سکوت را شکسته و با شجاعت در برابر این جنایتها به پا خاستهاند.
مبارزات زنان بلوچ در برابر این اقدامات سرکوبگرانه، حقیقتی تاریخی را یادآوری میکند که سالها تلاش شده تحریف و از حافظهها پاک شود. این زنان شجاع، در دفاع از پدر، برادر، همسر یا فرزند خویش، از هیچ تهدید و ارعابی نمیهراسند و با صدای بلند عدالت را فریاد میزنند. آنان نه تنها در برابر سرکوبها و ناپدیدسازیهای قهری ایستادهاند، بلکه با قیام خود در «جمعههای اعتراضی»، فریاد اعتراض و نارضایتی خود را علیه ظلم حکومتها به گوش جهانیان رساندهاند. حقیقت زن بلوچ در این است که حکومت ایران و پاکستان تلاش کردهاند تا با استفاده از مفاهیم تحریفشدهای مانند «ناموس»، زنان بلوچ را تضعیف کرده و جایگاه آنها را در کنج خانهها محصور کنند. این روایت تحمیلی، که زنان بلوچ را به موجوداتی تحت مالکیت و کنترل تبدیل میکند، نه تنها شأن و کرامت آنها را خدشهدار کرده بلکه در نهایت به تضعیف بلوچستان و هویت این سرزمین منجر شده است.
اما تاریخ بلوچستان نشان میدهد که زنان این سرزمین، همواره ستونهای استوار جامعه بودهاند. زنانی که قادر بودند میان طوایف صلح برقرار کنند، نقش میانجیگری فراتر از تصور ایفا کنند و حتی در برابر لشکری از دشمنان بهتنهایی ایستادگی کنند. این زنان شجاع در طول تاریخ همواره در کنار مردان، شانهبهشانه برای آزادی و عزت ملت خویش ایستادگی کردهاند و هرگز در برابر ظلم سر خم نکردهاند.
امروز، بیش از هر زمان دیگری، نیاز است که زنان بلوچ با شناخت هویت، تاریخ و فرهنگ غنی خود، جایگاه حقیقی خویش را بازیابند. بازگشت به شکوه گذشته، مسیری دشوار اما پرافتخار است. شکوه بلوچستان در گرو زنان آگاه و شجاعی است که بار دیگر برای عظمت خویش و ملتشان به پا میخیزند و تاریخساز میشوند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
