سکوت در برابر مهرنگ بلوچ؛ چرا تجربه زنان بلوچ دیده نمیشود؟!
✍️ محمد ریگی درخشان
بازداشت و صدور حکم حبس ابد برای دکتر مهرنگ بلوچ را نمیتوان صرفاً در چارچوب برخورد با یک فعال مدنی تحلیل کرد. مهرنگ بلوچ در سالهای اخیر به نماد شکلگیری نوعی کنشگری نوین در بلوچستان پاکستان تبدیل شده بود؛ کنشگریای که تلاش داشت مطالبات مرتبط با ناپدیدسازیهای اجباری، حقوق شهروندی و عدالت را از سطح خانوادههای آسیبدیده فراتر برده و به یک مطالبه عمومی و اجتماعی تبدیل کند.
اهمیت پدیده مهرنگ بلوچ بیش از هر چیز در آن است که توانست بخش قابل توجهی از زنان بلوچ را وارد عرصه عمومی کند. در جامعهای که همچنان ساختارهای سنتی، مناسبات قبیلهای و محدودیتهای اجتماعی بر حیات سیاسی و اجتماعی آن تأثیرگذارند، حضور گسترده زنان در راهپیماییها، تجمعات و کارزارهای دادخواهی را میتوان یکی از مهمترین تحولات اجتماعی سالهای اخیر بلوچستان پاکستان دانست. از این منظر، مهرنگ بلوچ نه تنها یک چهره سیاسی، بلکه نماینده نوعی تحول در الگوهای مشارکت اجتماعی و سیاسی در بلوچستان به شمار میرود.
جنبشی که پیرامون او شکل گرفت، واجد مؤلفههایی بود که میتوان آن را در زمره جنبشهای نوین اجتماعی قرار داد؛ جنبشهایی که به جای تکیه بر سازوکارهای سنتی قدرت، بر مفاهیمی چون عدالت، حقوق بشر، مشارکت مدنی و عاملیت اجتماعی گروههای به حاشیه راندهشده تأکید دارند. به همین دلیل، تجربه مهرنگ بلوچ صرفاً یک رویداد محلی در بلوچستان پاکستان نیست، بلکه نمونهای قابل تأمل از ظهور نیروهای اجتماعی جدید در جوامع پیرامونی و حاشیهای است.
با این حال، آنچه محل تأمل است، سکوت یا کمتوجهی بخش مهمی از فعالان و روشنفکران ایرانی، بهویژه حامیان جنبش «زن، زندگی، آزادی»، نسبت به این تجربه است. در حالی که مهرنگ بلوچ توانست زنان بلوچ را حول مطالباتی چون عدالت، کرامت انسانی و حق مشارکت در عرصه عمومی بسیج کند، کمتر نشانی از بازتاب این تجربه در فضای فکری و رسانهای ایران دیده میشود. این وضعیت این پرسش را مطرح میکند که چرا برخی جنبشهای اجتماعی منطقه، با وجود اشتراکات قابل توجه در گفتمان و مطالبات، در کانون توجه نیروهای مترقی و عدالتخواه ایران قرار نمیگیرند و تا این اندازه از دایره گفتوگوهای روشنفکری و کنشگری ایرانی دور میمانند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
صدای زنان در پارلمان اروپا؛ نگرش فمینیستی در گذار دموکراتیک
برمش/ امروز دوشنبه ۳ تیر ماه ۱۴۰۵، پارلمان اروپا در شهر بروکسل بلژیک، میزبان نشست “چشمانداز فمینیستی برای گذار دموکراتیک در ایران” بود؛ رویدادی با حضور فعالان زن ایرانی و نمایندگان پارلمان اروپا که به بررسی نقش زنان در روند گذار دموکراتیک، عدالت جنسیتی و حقوق زنان در گروههای اتنیکی اختصاص داشت. این برنامه از سوی گروه سوسیالیستو دموکراتها “S&D” و گروه سبزها/ائتلاف آزاد اروپا “Greens/EFA” برگزار شد.
این نشست در پارلمان اروپا به مدیریت اوین اینسیر، عضو پارلمان اروپا و با حضور هانا نویمان، رئیس هیئت روابط پارلمان اروپا با ایران از گروه سبزها برگزار شد. در این میزگرد فریبا برهانزهی، فعال حقوق زنان بلوچ، ندا سلطانی، دبیر منطقهای خاورمیانه و شمال آفریقا در کنگره جهانی آزادی، روژه عزیزی، فعال سیاسی و حقوق زنان و نماینده اتحادیه زنان دموکرات کردستان ایران، اومای رادمهر، فعال سیاسی و فمینیست اینترسکشنال، مونا سیلاوی، دبیرکل حزب همبستگی دموکراتیک اهواز و آتفه چهارمحالیان، شاعر، نویسنده و فعال حقوق بشر حضور داشتند.
فریبا برهانزهی، فعال حقوق زنان بلوچ، با اشاره به وضعیت زنان بلوچ در سالهای اخیر گفت: “آنان همزمان با اشکال مختلفی از تبعیض ناشی از جنسیت، قومیت و محرومیتهای منطقهای روبهرو هستند.” او توضیح داد که زنان بلوچ علاوه بر ساختارهای مردسالارانه، با محدودیتهای گسترده در دسترسی به آموزش، خدمات درمانی، فرصتهای شغلی و حمایتهای قانونی مواجهاند. برهانزهی خشونت علیه زنان را یکی از جدیترین نگرانیهای حقوق بشری در بلوچستان دانست و نسبت به تداوم قتلهای خانوادگی و خشونتهای مبتنی بر جنسیت هشدار داد. او همچنین به ضعف زیرساختهای درمانی، تأثیر اعدام مردان بلوچ بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی خانوادهها، بحران اقتصادی، تورم، پیامدهای جنگ و محدودیتهای ارتباطی اشاره و تاکید کرد این عوامل فشار مضاعفی بر زنان بلوچ وارد کردهاند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
ثبت ۱۳ مورد جدید تالاسمی در زاهدان؛ کمبود دارو و محرومیت درمانی، بیماران بلوچستان را در معرض خطر قرار داده است
برمش/ زهرا قلجاعی، مدیر انجمن تالاسمی بلوچستان، از ثبت دستکم ۱۳ مورد جدید ابتلا به بیماری تالاسمی در زاهدان از ابتدای سال جاری تا پایان خردادماه خبر داد؛ آماری که بار دیگر نگرانیها درباره وضعیت پیشگیری، خدمات درمانی و شرایط دشوار بیماران تالاسمی در بلوچستان را افزایش داده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، بیماران تالاسمی در شهرهای مختلف بلوچستان علاوه بر وابستگی دائمی به تزریق خون، با مشکلات گستردهای از جمله کمبود داروهای حیاتی، نبود امکانات درمانی تخصصی، کمبود پزشکان فوقتخصص خون و دشواری دسترسی به مراکز درمانی مواجه هستند. بسیاری از بیماران ساکن شهرهایی مانند چابهار، راسک، نیکشهر، فنوج، سراوان، مهرستان و خاش برای دریافت خدمات تخصصی ناچار به سفرهای طولانی به زاهدان هستند؛ مسئلهای که فشار اقتصادی و جسمی مضاعفی بر خانوادههای کمبرخوردار وارد میکند.
یاسمن باشنده، فعال اجتماعی و بیمار تالاسمی، با اشاره به شرایط دشوار بیماران اظهار داشته که بحران موجود تنها به کمبود خون محدود نمیشود و کمبود داروهای آهنزدا، داروهای تزریقی و تجهیزات درمانی، سلامت و زندگی بیماران را به طور جدی تهدید میکند. به گفته وی، بسیاری از بیماران برای تهیه داروهای مورد نیاز خود با مشکل مواجهاند و در برخی شهرستانها داروهای حیاتی در دسترس نیست. همچنین هزینه بالای داروهای خارجی فشار سنگینی را بر خانوادهها تحمیل کرده است.
در همین حال، زهرا قلجاعی نیز نسبت به کمبود برخی داروهای ضروری از جمله «دفرازیروکس» و «دسفرال ۵۰۰» هشدار داده و تأکید کرده است که اختلال در تأمین این داروها میتواند موجب تجمع آهن در بدن بیماران و در نتیجه آسیبهای جبرانناپذیر به قلب، کبد و سایر اندامهای حیاتی شود. وی همچنین از تمرکز بخش عمده داروهای مورد نیاز در زاهدان و دشواری دسترسی بیماران ساکن شهرستانها به این داروها خبر داده است.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که شمار قابل توجهی از بیماران تالاسمی در مناطق مختلف بلوچستان فاقد مدارک هویتی و شناسنامه هستند؛ موضوعی که دسترسی آنان به خدمات درمانی، بیمهای و حمایتی را با محدودیتهای جدی روبهرو کرده است. فعالان حوزه سلامت معتقدند این وضعیت در کنار فقر گسترده، هزینههای سنگین درمان و رفتوآمد و کمبود امکانات بهداشتی، شرایط زندگی بسیاری از خانوادههای درگیر با تالاسمی را دشوارتر کرده است.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
کارزار خیابانی در کویته در اعتراض به احکام سنگین رهبران BYC؛ فعالان از «نقض دادرسی عادلانه» سخن میگویند
برمش/ امروز سه شنبه ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶: اعضا و هواداران «کمیته همبستگی بلوچ» (BYC) در منطقه شال (کویته) با برگزاری کارزار پخش شبنامه و دیوارنویسی، نسبت به احکام صادرشده علیه دکتر ماهرنگ بلوچ و صبغتالله شاه اعتراض کردند. این اقدام در جاده کلی قمبرانی و محدوده چهارراه شهباز انجام شد.
بر اساس بیانیه منتشرشده از سوی شاخه شالِ کمیته همبستگی بلوچ، این کارزار در واکنش به روند رسیدگی قضایی برگزار شد که به گفته این گروه، بدون حضور متهمان، دسترسی کامل به وکیل و ارائه شواهد کافی انجام شده است. فعالان این تشکل مدعیاند که روند دادرسی با اصول دادرسی عادلانه و شفافیت قضایی همخوانی نداشته است.
سازماندهندگان این اقدام اعلام کردند که هدف از این کارزار، آگاهسازی افکار عمومی درباره احکام صادرشده، جلب توجه به نگرانیها پیرامون روند قضایی و بسیج مردمی برای حمایت از اعتصاب سراسری برنامهریزیشده در بلوچستان بوده است. شرکتکنندگان همچنین از شهروندان خواستند در برابر آنچه «بیعدالتی» و «نقض اصول محاکمه عادلانه» توصیف میکنند، موضعگیری کنند.
دکتر ماهرنگ بلوچ، از شناختهشدهترین چهرههای مدافع حقوق بلوچها و رهبر کمیته همبستگی بلوچ، از مارس ۲۰۲۵ در بازداشت به سر میبرد. بازداشت او و چند تن دیگر از رهبران BYC پس از اعتراضات گسترده در بلوچستان صورت گرفت. دولت پاکستان این فعالان را به تحریک خشونت و ارتباط با فعالیتهای غیرقانونی متهم کرده، اما BYC این اتهامات را رد کرده و خود را یک جنبش مدنی و مسالمتآمیز معرفی میکند.
بازداشت و محاکمه ماهرنگ بلوچ واکنش نهادهای بینالمللی حقوق بشری را نیز در پی داشته است. سازمانهایی همچون «فرانت لاین دیفندرز» و شماری از کارشناسان سازمان ملل نسبت به بازداشت او ابراز نگرانی کرده و خواستار رعایت حقوق قانونی و تضمین دسترسی به دادرسی عادلانه شدهاند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
صدور حکم حبس ابد برای چهار فعال از جمله دکتر «مهرنگ بلوچ» در پرونده مرگ یک نیروی نظامی
برمش/ امروز دوشنبه ۱ تیرماه ۱۴۰۵، دادگاه ضدتروریسم پاکستان در شهر کویته بلوچستان، چهار فعال حقوق بشر از جمله دکتر «مهرنگ بلوچ»، یکی از رهبران برجسته سازمان «بلوچ یکجهتی» در پرونده مربوط به کشته شدن یک سرباز نیروهای مرزی به حبس ابد محکوم کرد.
بر اساس حکم دادگاه، این سرباز در جریان یک گردهمایی اعتراضی در گوادر بر اثر پرتاب سنگ زخمی شد و سپس به دلیل شدت جراحات وارده جان خود را از دست داد. طبق ادعای دادستانی، این رویداد در جریان یک گردهمایی مردمی توسط «راجی مُچی» در شهر گوادر رخ داده است. دادگاه ضدتروریسم بلوچستان در حکم خود، مهرنگ بلوچ را در ارتباط با این پرونده مجرم شناخته و به حبس ابد محکوم کرده است.
بر اساس رأی دادگاه، علاوه بر دکتر مهرنگ بلوچ، «بالاچ قادر» رئیس سازمان دانشجویان بلوچ (BSO)، «ابوبکر کلانچی» از رهبران این تشکل و «صبغتالله شاه عمری» از اعضای کمیته همبستگی بلوچ نیز به حبس ابد محکوم شدهاند.
طبق اسناد قضایی، رسیدگی به این پرونده به دلایل امنیتی در دادگاه ویژه مستقر در زندان کویته انجام شده است. این پرونده پس از برگزاری تجمع «راجی مچی» در گوادر و با استناد به کشته شدن شبیر بلوچ تشکیل شد و روند قضایی علیه متهمان آغاز گردید.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
برهنگی استبداد در برابر اصالت و شجاعت؛ نگاهی تحلیلی به ویدیوی اعتراض زنان تفتان
✍️ عبدالرحمن بلوچ
برمش/ در روزهای اخیر، انتشار ویدیوهایی از مناطق مختلف بلوچنشین؛ تفتان در بلوچستان و فاریاب در استان کرمان، افکار عمومی مردم بلوچ و هر انسان آزادیخواه و عدالتطلبی را عمیقاً متأثر و آزرده کرده است. این تصاویر، هرچند تلخ و تکاندهندهاند، اما در دل خود دو واقعیت عریان و انکارناپذیر را به نمایش میگذارند: نخست، اوج بیقانونی، وقاحت و فرومایگی مأموران حکومتی؛ و دوم، جلوهای باشکوه از شجاعت، آگاهی و درک عمیق زنان بلوچ نسبت به حقوق قانونی و انسانی خود.
هدف این نوشتار، بررسی و تحلیل ویدیو اعتراض زنان تفتان با رویکرد آگاهیبخشی به جامعه بلوچستان است؛ زیرا تجربه تاریخی بارها نشان داده است که هرگاه جامعه در برابر تعدی و زورگویی سکوت کند، رفتار مأموران نیز به سمت گستاخی و بیپروایی بیشتر سوق پیدا میکند. آگاهی عمومی و جسارت شهروندان، بزرگترین مانع در برابر کسانی است که خود را فراتر از هر قانون و پاسخگویی میپندارند.
ریشههای یک اعتراض مشروع؛ دفاع از زمین و زیستبوم
زنان شجاع منطقه تفتان در مجاورت معدن طلای «مادوفتی» زندگی میکنند. اعتراض آنان نه اقدامی سیاسی است و نه حرکتی از سر هیجان؛ بلکه تلاشی برای دفاع از حق حیات، هویت و سرزمین اجدادیشان محسوب میشود. دلایل این اعتراض، کاملاً روشن، ملموس و انسانی است:
مخالفت با تعریض جاده معدن در اراضی موروثی و اجدادی آنان. خشک شدن چشمههای منطقه در نتیجه فعالیتهای مخرب معدنی. از بین رفتن آرامش، امنیت و سلامت محیط زندگی به دلیل ریزگردهای آلوده و رفتوآمد بیوقفه کامیونها. تخریب لوله آب آشامیدنی روستا توسط عوامل معدن و بیاعتنایی به تأمین آب جایگزین و. …
با وجود این مطالبات کاملاً بدیهی و قانونی، حکومت به جای اعزام کارشناسان و مسئولان پاسخگو، بیش از ده خودروی نظامی، حفاظتی و شخصی را برای ارعاب و سرکوب زنان به منطقه گسیل میکند؛ اقدامی که بهخوبی نشاندهنده هراس ساختار حاکم از هرگونه مطالبهگری و اعتراض مدنی است.
کالبدشکافی وقاحت و انحطاط رفتاری مأموران؛ زبانی سرشار از توهین و خشونت
ادبیات بهکاررفته از سوی مأموران در این ویدیوی ۹ دقیقهای، تصویری روشن از سقوط اخلاقی و رفتاری کسانی ارائه میدهد که در بخش بزرگی از بلوچستان با همین شیوه حکمرانی میکنند. زبان آنان، زبان قانون و منطق نیست؛ بلکه زبان تهدید، تحقیر و زورگویی است. عباراتی مانند «غلط کردی»، «تو گوه خوردی راه رو بستی»، «همینجا میزنمت توی گوشت کرت میکنم»، «آشغال» و تهدیدهای مکرر به زندان، نشان میدهد که این افراد نه از آموزش حرفهای بهرهای بردهاند و نه از اصول اخلاقی و انسانی.
آنها در برابر زنی گریان و دختری که در تلاش است مادر خود را آرام کند، خشنترین و تحقیرآمیزترین واژهها را به کار میگیرند تا روحیه و اراده آنان را در هم بشکنند.
پارادوکس «قانون»؛ تحقیر قانونگذار و تهدید قانونخواه
شاید عمیقترین و در عین حال شرمآورترین بخش این ماجرا، نوع مواجهه مأموران با مفهوم قانون و حتی نهادهای رسمی نظام خودشان باشد. مأموری که خود را مجری قانون معرفی میکند، با نهایت گستاخی به نماینده مجلس همان منطقه که از خودشان است نیز توهین کرده و او را با الفاظی رکیک همچون «نماینده بیشرف» و «پوفیوز» خطاب میکند.
این رفتار حامل پیامی روشن است: چنین مأمورانی حتی برای قانونگذار نظامی که مدعی اجرای قوانین آن هستند نیز ارزشی قائل نیستند و خود را فراتر از هر ساختار و قاعدهای میدانند. تناقض تلخ ماجرا آنجاست که همین افراد، در حالی که نماینده مجلس را تحقیر و تهدید میکنند، با وقاحت تمام به زنان معترض میگویند: «بروید از طریق قانونی و در کلانتری شکایت کنید”!
وقتی مأمور مسلح، قانونگذار را اینگونه مورد توهین و تهدید قرار میدهد و همان قانونگذار نیز توان یا جرئت واکنش مؤثر ندارد، روشن است که ارجاع مردم به «مسیرهای قانونی» چیزی جز یک شوخی تلخ و ابزاری برای اتلاف وقت و خاموشکردن صدای معترضان نیست. شجاعت و آگاهی زنان بلوچ؛ فروریختن هیمنه پوشالی قدرت با این حال، در میان این حجم از تهدید، ارعاب و حضور بیش از ده خودروی نظامی، آنچه بیش از همه میدرخشد، آگاهی، منطق و شجاعت تحسینبرانگیز زنان و دختران بلوچ است. آنان با آرامش، متانت و در عین حال قاطعیت، تناقضها و رفتارهای دوگانه مأموران را به چالش میکشند. زمانی که مأمور برای ترساندن آنان از قانون سخن میگوید و مدعی میشود «راهبندان ۱۵ سال حبس دارد»، پاسخ هوشمندانه و آگاهانه زن بلوچ، عمق فهم اجتماعی و حقوقی او را آشکار میکند:”اگر قانون است، چرا فقط برای ماست؟ چرا برای شما نیست که یکطرفه تهدید میکنید؟ اسلحه روی سر مردم میگیرید؟ تو چطور آدم قانونی هستی که به زنها میگویی آشغال؟”
این سخنان نشان میدهد که خیلی از زنان بلوچ به سطحی از آگاهی اجتماعی و حقوقی رسیدهاند که دیگر فریب نمایشهای تکراری «قانونمداری یکسویه» را نمیخورند. آنان بهدرستی دریافتهاند که قانون باید حافظ حقوق مردم باشد، نه ابزاری برای تصرف زمینهای اجدادی و خاموشکردن صدای ستمدیدگان.
نتیجهگیری و پیامی به مردم بلوچ
مردم سرافراز بلوچ!: این ویدیو تنها نمونهای کوچک از رفتارهای تحقیرآمیز و توهینآمیزی است که سالهاست در مناطق مختلف بلوچستان تکرار میشود. قدرت این مأموران و افراد مسلح، نه از شجاعت شخصی آنان، بلکه از «سکوت» و «بیاطلاعی» ما نسبت به حقوق خودمان سرچشمه میگیرد. حکومت نیز آگاهانه چنین اختیارات گسترده و چنین ادبیات لمپنی و تحقیرآمیزی را در اختیار آنان قرار میدهد تا فضای ترس و انفعال را در بلوچستان بازتولید کند. اما پاسخ زنان شجاع تفتان، بهمثابه مانیفستی تازه از مقاومت مدنی در بلوچستان است. آنان نشان دادند که تهدید، سلاح و زندان، در برابر منطق، آگاهی و حقطلبی، ناتوان و بیاثر است.
اگر میخواهیم این مأموران کمتر گستاخ باشند و جرئت نکنند به مادران، خواهران و برادران ما توهین کنند، راهی جز افزایش آگاهی حقوقی، تقویت همبستگی اجتماعی و شجاعت در افشاگری و مستندسازی این رفتارها وجود ندارد. هرجا با مأموری متخلف و هتاک مواجه شدید، با ثبت و مستندسازی وقایع، مقاومت در برابر تحقیر و تکیه بر حق مالکیت و کرامت انسانی خود، همانند این زنان شجاع، پوشالی بودن اقتدار آنان را به چالش بکشید. آگاهی، نیرومندترین سلاح ملتهاست.
برمشصدایزنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
زن بلوچ در حصار ستم مضاعف؛ سرکوب امنیتی و انکار فمینیستی
برمش/ در حالی که بسیاری از جریانهای فمینیستی و فعالان حقوق زنان در ایران خود را مدافع حقوق همه زنان معرفی میکنند، رخدادهای اخیر در بلوچستان بار دیگر پرسشی جدی را پیش روی افکار عمومی قرار داده است: چرا رنج و سرکوب زنان بلوچ تا این اندازه نادیده گرفته میشود؟
تنها در فاصله دو روز، گزارشهای متعددی از حمله نیروهای نظامی به زنان بلوچ در تفتان و فاریاب منتشر شد. زنانی که نه برای مطالبه امتیاز ویژه، بلکه برای دفاع از حق زندگی، منابع طبیعی، آب، محیط زیست و سهم مردم بومی از ثروت سرزمین خود به میدان آمده بودند. پاسخ اما نه گفتوگو و نه رسیدگی به مطالباتشان، بلکه باتوم، توهین، ضربوشتم، بازداشت و تهدید بود.
در روستای پشموکی فاریاب دستکم هفت زن بلوچ مجروح و سه زن بازداشت شدند. در تفتان نیز زنان معترض از ضربات قنداق سلاح، فحاشی و تهدید نیروهای نظامی سخن گفتند. تصاویر منتشرشده نشان میدهد زنانی که حتی فاقد هرگونه سلاح یا ابزار خشونتآمیز بودند، با رفتاری تحقیرآمیز و خشن مواجه شدهاند. با این حال، برخلاف بسیاری از موارد مشابه در مناطق مرکزی ایران، این حوادث بازتاب گستردهای در میان بخش قابل توجهی از فعالان فمینیست و رسانههای مدعی دفاع از حقوق زنان پیدا نکرد.
این سکوت، صرفاً یک سکوت رسانهای نیست؛ بلکه بازتاب نوعی مرکزگرایی در نگاه به مسائل زنان است. گویی زن بلوچ تا زمانی که قربانی نشود دیده نمیشود و حتی زمانی که قربانی میشود نیز صدایش به اندازه دیگران شنیده نمیشود. زن بلوچ نه تنها با تبعیض جنسیتی، بلکه همزمان با تبعیض ملی، مذهبی، اقتصادی و جغرافیایی روبهرو است و به همین دلیل آسیبپذیری او دوچندان است.
اگر دفاع از حقوق زنان یک اصل انسانی است، نباید میان زن تهرانی و زن بلوچ تفاوتی وجود داشته باشد. کتک خوردن یک زن، فارغ از زبان، ملیت و محل زندگی او، باید واکنش یکسانی برانگیزد. اما واقعیت این است که بسیاری از زنان بلوچ احساس میکنند درد و رنج آنان در حاشیه قرار گرفته و برای بخشی از جریانهای مدعی برابری، اولویت ندارد.
آزمون واقعی فمینیسم و دفاع از حقوق زنان، ایستادن کنار زنانی است که کمتر دیده میشوند؛ زنانی که دور از مرکز، زیر فشار فقر، محرومیت و سرکوب زندگی میکنند. تا زمانی که صدای زنان بلوچ شنیده نشود و خشونت علیه آنان با همان حساسیتی که نسبت به دیگر زنان وجود دارد محکوم نگردد، ادعای دفاع برابر از حقوق زنان با پرسشهای جدی روبهرو خواهد بود.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
بیانیه سازمان برمش در محکومیت سرکوب خشونتآمیز زنان بلوچ معترض در تفتان و فاریاب
برمش/ سازمان برمش یورش خشونتآمیز نیروهای نظامی و عوامل مرتبط با فعالیتهای معدنی به تجمعات مسالمتآمیز شهروندان بلوچ در مناطق سرسیاه تفتان و پشموکی فاریاب را محکوم میکند.
طی روزهای گذشته زنان بلوچی که در اعتراض به پیامدهای زیستمحیطی، اقتصادی و اجتماعی فعالیت معادن و همچنین محرومیت مردم بومی از حقوق و منافع خود بهصورت مسالمتآمیز تجمع کرده بودند، با ضربوشتم، توهین، تهدید، بازداشت و برخوردهای تحقیرآمیز مواجه شدهاند. در این حملات، تعدادی از زنان مجروح و شماری از شهروندان، از جمله زنان معترض، بازداشت و به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند.
آنچه در تفتان و فاریاب رخ داده است، تنها تعرض به چند شهروند معترض نیست؛ بلکه نمادی از نادیدهگرفتن حق اعتراض مسالمتآمیز، حق برخورداری از محیط زیست سالم، حق مشارکت جوامع محلی در سرنوشت منابع طبیعی و حق کرامت انسانی است. استفاده از خشونت علیه زنانی که بدون سلاح و با مطالبات مدنی در صحنه حضور داشتهاند، نقض آشکار اصول بنیادین حقوق بشر و تعهدات بینالمللی در زمینه حمایت از آزادی بیان و تجمعات مسالمتآمیز محسوب میشود.
زنان بلوچ سالهاست علاوه بر تبعیضهای ساختاری، با فقر، محرومیت، توسعهنیافتگی و پیامدهای سیاستهای تبعیضآمیز مواجه هستند. حمله به زنانی که برای دفاع از سلامت، معیشت و آینده فرزندان خود به اعتراض برخاستهاند، نمونهای از خشونت مضاعفی است که بر آنان تحمیل میشود.
ما خواستار:
آزادی فوری و بدون قید و شرط تمامی بازداشتشدگان این رویدادها؛
رسیدگی فوری به وضعیت مجروحان و تضمین دسترسی آنان به خدمات درمانی؛
انجام تحقیقات مستقل، شفاف و بیطرفانه درباره عملکرد نیروهای نظامی و مسئولان دخیل در این حوادث؛
پاسخگویی عاملان و آمران خشونت علیه شهروندان؛
احترام به حق اعتراض مسالمتآمیز و مشارکت مردم بومی در تصمیمگیری درباره منابع و پروژههای اقتصادی مناطق خود؛
و پایان دادن به برخوردهای امنیتی با مطالبات مدنی مردم بلوچستان هستیم.
جامعه جهانی، نهادهای حقوق بشری و مدافعان حقوق زنان نباید در برابر خشونت علیه زنان بلوچ سکوت کنند. کرامت، امنیت و حقوق زنان بلوچ همان اندازه ارزشمند است که حقوق هر زن دیگری در هر نقطه از جهان. بیتفاوتی در برابر این نقضها، زمینه تداوم چرخه خشونت و مصونیت ناقضان حقوق بشر را فراهم میکند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
مجروح شدن دستکم هفت زن بلوچ و بازداشت شش نفر در پی یورش نیروهای نظامی به معترضان معدن کرومیت پشموکی فاریاب
برمش/ امروز چهارشنبه ۲۷ خردادماه ۱۴۰۵، در پی یورش نیروهای نظامی به تجمع اعتراضی ساکنان روستای پشموکی از توابع شهرستان فاریاب در استان کرمان، دستکم هفت زن بلوچ مجروح و شش شهروند بلوچ، از جمله سه زن، بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل شدند.
نیروهای نظامی حاضر در محل با معترضان، بهویژه زنان بلوچ، برخورد خشونتآمیز کرده و با استفاده از باتوم، مشت و لگد آنان را مورد ضربوشتم قرار دادهاند. تصاویر منتشرشده نشان میدهد که زنان معترض در جریان این یورش با خشونت فیزیکی، توهین و بیحرمتی مواجه شدهاند.
هویت شش شهروند بازداشتشده «مرضیه حوت» ۲۸ ساله، «ماهبیبی حوت» ۳۷ ساله، «صمیه بامری» ۳۲ ساله، «علیبخش بامری» ۴۶ ساله، «رضا بیگبامری» ۴۳ ساله و «انور حوت» ۴۰ ساله و هویت هفت زن بلوچ که در جریان ضربوشتم نیروهای نظامی مجروح شدهاند، «ثریا حوت» ۲۹ ساله، «معصومه حوت» ۲۷ ساله، «مینا حوت» ۱۷ ساله، «دورخاتون حوت» ۳۶ ساله، «صفیه بامری» ۳۰ ساله، «ماهنور بامری» ۳۴ ساله و «بیبیناز بامری» ۴۰ ساله عنوان شده است.
این درگیریها پس از آن رخ داد که زنان و دیگر ساکنان بلوچ منطقه برای دومین روز متوالی نسبت به نحوه واگذاری و بهرهبرداری از معدن کرومیت پشموکی دست به اعتراض زده بودند. معترضان معتقدند این معدن که یکی از منابع مهم اقتصادی منطقه به شمار میرود، بدون در نظر گرفتن حقوق و منافع مردم بومی در اختیار افراد و گروههای دارای نفوذ قرار گرفته و ساکنان منطقه از سهم خود در بهرهبرداری و اشتغال محروم ماندهاند.
تا لحظه تنظیم این گزارش، هویت تمامی مجروحان و بازداشتشدگان و همچنین وضعیت جسمی و محل نگهداری آنان مشخص نشده است.
منابع تأکید کردهاند که افراد حاضر در این تجمع فاقد هرگونه سلاح یا ابزار خشونتآمیز بوده و صرفاً خواستار پاسخگویی مسئولان درباره حقوق مردم منطقه و نحوه واگذاری معدن بودهاند. با این حال، نیروهای نظامی به جای پاسخ به مطالبات شهروندان، با توسل به خشونت اقدام به متفرق کردن تجمعکنندگان کردهاند.
این رویداد تنها یک روز پس از یورش نیروهای انتظامی و عوامل مرتبط با معدن طلای تفتان به زنان معترض در روستای سرسیاه شهرستان تفتان رخ داده است؛ حادثهای که طی آن زنان بلوچ معترض مورد توهین، تهدید و ضربوشتم قرار گرفتند و دستکم یک زن بلوچ با هویت بیبینور ریگی کوته، ۵۵ ساله، بر اثر ضربات قنداق سلاح از ناحیه سر مجروح شد.
تکرار برخوردهای خشونتآمیز با زنان بلوچ در اعتراضات مرتبط با فعالیتهای معدنی در مناطق مختلف بلوچستان، نگرانیهای گستردهای را درباره نحوه مواجهه نهادهای حکومتی با مطالبات مدنی شهروندان ایجاد کرده است. این در حالی است که بسیاری از ساکنان این مناطق، سالهاست نسبت به بهرهبرداری از منابع طبیعی سرزمین خود بدون برخورداری از منافع اقتصادی، اشتغال و توسعه متوازن اعتراض دارند و خواستار مشارکت عادلانه در سرنوشت منابع منطقه هستند.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
احراز هویت زن مجروحشده در پی ضربوجرح توسط نیروهای نظامی و عوامل معدن طلای تفتان؛ روایت یک دهه رنج اهالی سرسیاه از آلودگی، بیخوابی و سرکوب اعتراضات
برمش/ امروز چهارشنبه ۲۷ خرداد ماه ۱۴۰۵، هویت یکی از زنان بلوچ که شامگاه ۲۶ خردادماه، در جریان یورش نیروهای نظامی و عوامل معدن طلای تفتان به منطقه تیلویی در روستای سرسیاه از توابع بخش نوکآباد شهرستان تفتان مجروح شده بود، «بیبی نور ریگی کوته» احراز شده است. این رویداد زمانی رخ داد که حدود چهل نیروی نظامی به همراه عوامل و نیروهای حراست معدن طلای تفتان به محل تجمع زنان معترض یورش برده و آنان را مورد ضربوشتم، فحاشی، تهدید و هتک حرمت قرار دادند.
به گزارش رسانک، “بیبینور ریگی کوته”، ۵۵ ساله فرزند خدامراد، متاهل و داری پنج فرزند، اهل و ساکن روستای سرسیاه واقع در شهرستان تفتان، در جریان برخورد نیروهای حاضر در محل بر اثر ضربات قنداق اسلحه به ناحیه سر مجروح شده است.
در این یورش، علاوه بر «موحد» از مسئولان حراست معدن، فردی با نام خانوادگی «بامری» از نیروهای کلانتری نوکآباد نیز در محل حضور داشته است. نیروهای حاضر در حالی وارد منطقه شدند که بسیاری از مردان روستا در محل حضور نداشتند و تنها زنان، کودکان و سالمندان در خانهها و اطراف محل تجمع حضور داشتند.
اعتراضات اهالی سرسیاه و منطقه تیلویی محدود به روزهای اخیر نیست و ساکنان این منطقه بیش از یک دهه است که نسبت به پیامدهای فعالیت معدن طلای تفتان هشدار میدهند. به گفته آنان، تردد شبانهروزی ماشینآلات سنگین و کامیونهای معدن از داخل بافت روستا، آرامش ساکنان را سلب کرده و زندگی روزمره مردم را با مشکلات گستردهای مواجه کرده است. اهالی میگویند کامیونهای معدن از ساعات اولیه صبح تا پاسی از شب و گاه تا حدود ساعت یک بامداد در مسیرهای روستا تردد میکنند و صدای مداوم این وسایل نقلیه، خواب و آسایش کودکان، زنان و سالمندان را مختل کرده است.
در طول سالهای گذشته حجم گسترده گرد و غبار ناشی از فعالیتهای معدنی و عبور ماشینآلات سنگین بر باغات، مزارع کشاورزی، مراتع و حتی دامهای روستاییان تأثیر منفی گذاشته است. ساکنان منطقه معتقدند بخشی از منابع آبی و زمینهای حاصلخیز آنان آسیب دیده و معیشت خانوارهایی که به کشاورزی و دامداری وابسته هستند با تهدید جدی روبهرو شده است. همچنین بسیاری از اهالی از آنچه بیتوجهی مسئولان نسبت به شکایتها و درخواستهای مکرر مردم برای کاهش آسیبهای زیستمحیطی و اجتماعی معدن میخوانند، انتقاد کردهاند.
گفتنی است که شامگاه گذشته گروهی از زنان بلوچ ساکن در منطقه به صورت مسالمتآمیز نسبت به ادامه تردد ماشینآلات سنگین و پیامدهای فعالیت معدن اعتراض کرده بودند. اما به جای گفتوگو با معترضان، نیروهای حاضر اقدام به برخورد فیزیکی با آنان کرده و شماری از زنان را مورد ضربوشتم قرار دادند. برخی زنان با قنداق سلاح و ضربات فیزیکی مورد حمله قرار گرفته و دستکم یک زن بلوچ دچار جراحت شده است.
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
