صدای خاموش، قدرت پنهان: زن، رنج و آگاهی در دل تبعیض جهانی
نگاهی به ظرفیت بیداری و توانمندسازی زنان فرودست با الهام از تجربههای جهانی
برمش/ در دل سکوت جوامع فرودست، در لابهلای زخمهای فقر و دیوارهای تبعیض، صدایی خاموش اما قدرتمند وجود دارد: صدای زنانی که گرچه به چشم نمیآیند، اما قلب تپندهی رنج، بقا و مقاومتاند. زنانی که سهمی از آموزش رسمی، منابع سیاسی یا ساختارهای قدرت ندارند، اما در تجربیات روزمرهی خود حامل آگاهیهای ژرف و بالقوهاند.
این مقاله تلاشی است برای به رسمیت شناختن آن آگاهی پنهان، و ترسیم راههایی برای شکوفایی آن؛ راههایی که از دل تجربههای موفق زنان در سراسر جهان الهام گرفته شدهاند.
۱. زن، تجربه و سیاست: آگاهی از دل رنج
زنان فرودست اغلب با برچسبهایی چون «بیسواد»، «بیتجربه» یا «ناآگاه» شناخته میشوند؛ در حالیکه آنان دقیقاً در معرض شکل خالصتر و صریحتری از واقعیت سیاسی و اجتماعیاند. فقر، خشونت، تبعیض جنسی و جنسیتی و تبعیض ملی، نه مفاهیمی انتزاعی بلکه بخشی از زندگی روزمره آنان است.
آگاهی آنان از رنج، از تبعیض، از فقدان فرصت، یک آگاهی زیسته است؛ آگاهیای که هرچند خاموش، ولی واقعیتر از بسیاری گفتمانهای نخبگانی است. آنچه این آگاهی را به کنش سیاسی و اجتماعی بدل میکند، فراهمسازی فضا، زبان و ابزار است؛ نه صرفاً سواد رسمی.
۲. تجربههای جهانی: از خاموشی تا حرکت
برخی از تاثیرگذارترین جنبشهای زنان در جهان، دقیقاً از دل همین طبقات فرودست و بیصدا آغاز شدهاند. در ادامه به چند نمونه الهامبخش اشاره میشود:
🔹 اتحادیه زنان خوداشتغال – SEWA (هند)
در شهر احمدآباد هند، زنانی که اغلب بیسواد و شاغل در بازارهای غیررسمی بودند، در دهه ۱۹۷۰ گرد هم آمدند تا اتحادیهای برای دفاع از حقوقشان تشکیل دهند. آنها با آموزشهای ساده در زمینه قوانین کار، پسانداز، تعاونیها و بیمه، توانستند هزاران زن را به استقلال اقتصادی و آگاهی اجتماعی برسانند. این تجربه نشان داد که آموزش از پایین به بالا و مبتنی بر نیازهای واقعی، حتی در دل فقر نیز ممکن است.
🔹 مادران میدان مایو (آرژانتین)
مادرانی که فرزندانشان در دوران دیکتاتوری نظامی ناپدید شدند، با وجود بیسوادی یا دوری از سیاست، در میدان اصلی بوئنوسآیرس گرد هم آمدند. سکوت و راهپیماییهای هفتگی آنان به نمادی از مقاومت مدنی و وجدان بیدار جهانی بدل شد. آگاهی این زنان نه از نظریات سیاسی، بلکه از درد مادرانه نشأت گرفت.
🔹 مدارس شبانه زنان در افغانستان
در دوران محرومیت زنان از آموزش، گروههای مردمی و محلی اقدام به راهاندازی کلاسهای شبانه برای دختران و زنان کردند. آموزشهای ابتدایی مانند سواد، قرآن، تاریخ و حقوق زن در فضای خانگی برگزار میشد و گاه مادران بیسواد، همراه دخترانشان آموزش میدیدند. این فضاها بذر اعتمادبهنفس و آگاهی را در دل جامعهای سنتی کاشتند.
🔹 زنان سیاه در حال حرکتاند (آفریقای جنوبی)
زنان کارگر و خانهدار، با تکیه بر جلسات غیررسمی و حمایت از یکدیگر، جنبشی مردمی برای مسکن، آب سالم، و زندگی بهتر ایجاد کردند. آموزشهای آنان ساده، کاربردی و مبتنی بر گفتگوهای روزمره بود؛ اما منجر به شکلگیری جنبشی شد که توانست دولت محلی را به پاسخگویی وادار کند.
۳. امکانپذیری در بستر محلی: طرحی برای زنان بلوچ
تجربههای فوق به ما نشان میدهد که حتی بدون زیرساختهای گسترده، میتوان فضای آموزش، آگاهی و شجاعت را آفرید. بر این اساس، میتوان در مناطق محروم مانند برخی مناطق بلوچستان، کمپینی محلی راهاندازی کرد که ویژگیهای زیر را داشته باشد:
جلسات کوچک خانگی برای گفتگو درباره حقوق، تبعیض، بدن و شجاعت
استفاده از زبان محلی و داستانهای واقعی زنان هممحلهای
آموزشهای صوتی و تصویری کوتاه از طریق تلفن همراه (در حد ۱ دقیقه روزانه)
حضور تسهیلگر زن از دل خود جامعه، نه نیروی بیرونی
نام چنین کمپینی میتواند باشد:
«صدای خاموش، قدرت پنهان»
این فضاها اگر با احترام به فرهنگ، زبان، و تجربه زیسته زنان طراحی شوند، میتوانند جرقهای باشند برای شکلگیری موجی از بیداری، مطالبهگری، و تغییر آرام اما عمیق.
زنانی که در سکوت و سختی زیستهاند، حاملان آگاهیهاییاند که در هیچ دانشگاهی تدریس نمیشود. اگر راهی برای شنیده شدن آنها باز شود، چه از طریق آموزش محلی، چه همیاری اجتماعی، چه روایتگری ساده، میتوانند از جایگاه «قربانی» به جایگاه «کنشگر» منتقل شوند.
آگاهی قدرت است و قدرت همیشه پر سر و صدا نیست؛ گاهی در زمزمهی مادری است که تازه آموخته حق اعتراض دارد، یا دختری که جرأت کرده بپرسد: «چرا فقط ما باید سکوت کنیم؟»
#برمش_صدای_زنان_بلوچستان
Bramsh-Balochistan woman’s voice
تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:
وبسایت برمش :
www.Bramsh.org
Instagram:
https://www.instagram.com/bramsh_org
Telegram:
https://t.me/bramshbalochistan
