۱۱ ژوئیه، روز جهانی جمعیت؛ سیاست‌های جمعیتی جمهوری اسلامی و تبعیض ساختاری علیه بلوچ‌ها

برمش/ همزمان با ۱۱ ژوئیه، روز جهانی جمعیت، سیاست‌های جمعیتی جمهوری اسلامی ایران بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است؛ سیاست‌هایی که در ظاهر با هدف مقابله با کاهش نرخ زاد و ولد و حمایت از خانواده‌ها تدوین شده‌اند، اما در عمل، برای مردم بلوچستان به نمونه‌ای از تبعیض ساختاری و نابرابری در دسترسی به حقوق و امکانات تبدیل شده‌اند.

روز جهانی جمعیت که از سوی سازمان ملل با هدف تأکید بر حق برخورداری برابر از خدمات سلامت، سلامت باروری، توسعه پایدار و حمایت از خانواده‌ها نام‌گذاری شده است، یادآور این واقعیت است که افزایش جمعیت بدون تأمین زیرساخت‌های درمانی، رفاهی و اقتصادی، نه تنها به بهبود کیفیت زندگی منجر نمی‌شود، بلکه می‌تواند آسیب‌پذیری جوامع محروم را تشدید کند.

جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های اخیر با تصویب «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» و تبلیغات گسترده، شهروندان را به فرزندآوری بیشتر تشویق کرده است. با این حال، بلوچستان تنها استان کشور است که به دلیل بالا بودن نرخ باروری، از بخش مهمی از مشوق‌ها و امتیازهای این قانون محروم شده است. به این ترتیب، خانواده‌های بلوچ که به طور طبیعی نرخ فرزندآوری بالاتری دارند، برخلاف سایر نقاط کشور از بسیاری از حمایت‌های اقتصادی، رفاهی و استخدامی مرتبط با این قانون بی‌بهره مانده‌اند.

این محرومیت در شرایطی اعمال می‌شود که بلوچستان همچنان با یکی از عمیق‌ترین بحران‌های توسعه در ایران روبه‌رو است. کمبود بیمارستان‌های تخصصی، زایشگاه‌های مجهز، پزشکان متخصص، امکانات درمانی، خدمات سلامت مادر و نوزاد، فقر گسترده، بیکاری، سوءتغذیه و محرومیت از زیرساخت‌های اولیه، زندگی هزاران خانواده بلوچ را با مخاطره روبه‌رو کرده است. در چنین شرایطی، سیاست تشویق به فرزندآوری بدون تأمین حداقل امکانات لازم، بیش از آنکه حمایت از خانواده باشد، به شعاری فاقد پشتوانه عملی شباهت دارد.

در کنار این محرومیت‌ها، اجرای طرح «جوانی جمعیت» در بلوچستان نگرانی‌های جدی دیگری نیز ایجاد کرده است. واگذاری زمین و اجرای پروژه‌های اسکان در قالب این طرح، در حالی صورت می‌گیرد که مردم بومی استان از بسیاری از مزایای همان قانون محروم هستند. این روند نگرانی‌ها درباره تغییر تدریجی بافت جمعیتی بلوچستان را افزایش داده است؛ تغییری که می‌تواند پیامدهای بلندمدتی برای هویت، زبان، فرهنگ و ترکیب جمعیتی سرزمین بلوچ‌ها به همراه داشته باشد.

این سیاست‌ها را نمی‌توان جدا از نگاه ایدئولوژیک حاکمیت به ترکیب مذهبی و ملیتی کشور ارزیابی کرد. احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، پیش‌تر با ابراز نگرانی از افزایش جمعیت اهل سنت، آن را تهدیدی برای جمهوری اسلامی توصیف کرده و خواستار ورود نهادهای امنیتی شده بود. چنین اظهاراتی نشان می‌دهد که مسئله جمعیت در جمهوری اسلامی صرفاً یک موضوع اجتماعی یا اقتصادی نیست، بلکه با ملاحظات امنیتی، قومی و مذهبی نیز گره خورده است.

در نتیجه، مردم بلوچستان با نوعی تبعیض دوگانه روبه‌رو هستند؛ از یک سو به دلیل بلوچ و اهل سنت بودن، دهه‌ها از توسعه، خدمات درمانی، آموزش، اشتغال و سرمایه‌گذاری محروم مانده‌اند و از سوی دیگر، از مزایای قانونی که با هدف افزایش جمعیت تصویب شده نیز کنار گذاشته شده‌اند. این در حالی است که همان قانون، در برخی موارد زمینه بهره‌مندی افراد خارج از استان از امتیازهایی را فراهم کرده که مردم بومی از آن محروم هستند.

روز جهانی جمعیت یادآور این اصل بنیادین است که سیاست‌های جمعیتی تنها زمانی مشروع و مؤثر خواهند بود که بر پایه عدالت، برابری، حق دسترسی برابر به خدمات عمومی و احترام به حقوق همه شهروندان، فارغ از ملیت و مذهب، اجرا شوند. تجربه بلوچستان نشان می‌دهد که سیاست‌های جمعیتی جمهوری اسلامی ایران نه تنها این اصول را تأمین نکرده، بلکه در بسیاری موارد به ابزاری برای تعمیق نابرابری و تبعیض علیه مردم بلوچ تبدیل شده است.

#برمش_صدای_زنان_بلوچستان

Bramsh-Balochistan woman’s voice

تلاش برای دستیابی به برابری جنسیتی و رفع هر گونه تبعیض و پیشبرد فعالیتها بر بنیاد حقوق بشر سازمان ملل میتوانید از طریق لینک های زیر با بِرَمْش همراه باشید:

وبسایت برمش :
www.Bramsh.org
Instagram:
https://www.instagram.com/bramsh_org
Telegram:
https://t.me/bramshbalochistan